استانداردهاي مخازن
فعال حوزه‌‌ی استاندارسازی، بهره‌وری و توسعه‌ی پایدار
استانداردهاي مخازن
          گاز طبیعی فشرده که به‌عنوان سوخت در خودروها به‌کار مي‌رود تا فشارbar 200 فشرده مي‌شود. وجود فشار بالا در سيستم سوخت‌رساني اين خودروها و تجهيزات مرتبط با آن‌ها نظير تجهيزات سوخت‌گيري و کمپرسورها، اين نياز را ايجاد مي‌کند که الزامات ايمني بالايي در اين تجهيزات رعايت شود. در ايران به موازات توسعه اين صنعت توجه به تدوين استانداردها و مقررات و نيز کيفيت و ايمني آغاز شده و تعداد قابل توجهي استاندارد مرتبط با CNG به وضعيت استاندارد ملي در آمده‌است. سازمان‌هاي بين‌المللي که در اين زمينه فعاليت دارند ISO و CEN مي‌باشند که هر کدام از کميته‌هاي فني مسئولیت تدوين يک مجموعه استاندارد مرتبط با يک موضوع را به‌عهده دارند. در شركت بين‌المللي استاندارد ISO گروه TC8SC3 WG17 روي استانداردهاي مخازن کار مي‌کنند. در کميته اروپايي استاندارد CEN، گروه TC326، روی مخازن ذخيره خودروهاي NGV و گروه TC282 روی سيستم‌هاي کوچک ذخيره مخازن CNG کار می‌کنند. برخی از استانداردهای معروف در این زمینه عبارتند از:
1. ISO 15501-1 سيستم سوخت خودرو با گاز طبيعي فشرده – الزامات ايمني.
2. ISO 15501-2 سيستم سوخت خودرو با گاز طبيعي فشرده‌ – روش‌هاي آزمون.
3. ISO 11439 مخازن گاز – مخازن گاز طبيعي فشرده و پر‌فشار براي ذخيره روي خودرو.
برخی از استانداردهای رایج بین‌المللی در جدول 3 خلاصه شده‌اند. همزمان با توسعه و گسترش استفاده از سوخت CNG در خودروها، کشورهاي مختلف مجموعه‌‌ای از استانداردها را در اين زمينه پذيرفته‌اند. در هر حال نياز به يک استاندارد بين‌المللي در اين زمينه حس مي‌شد. در اين زمينه استانداردISO موارد خاصي را براي سوخت CNG طي چندين سال تهيه کرده‌است. اين استاندارد به طراحي و ساخت مخازن ذخيرة گاز براي خودروهاي مختلف كمك ‌می‌كند. اين استاندارد هم‌اكنون در حال توسعه و گسترش براي تبديل به يك استاندارد كامل است. فعاليت‌هاي لازم جهت نیل به استاندارد توسعه‌يافته در اين زمينه توسط ANGV در حال انجام است كه هدف آن تدوين استانداردي خاص براي مخازن CNG است. در اين زمينه يك گروه متخصص از طرف كميتة بين المللي ISO جهت فعاليت و بررسي‌هاي لازم تعيين شده‌است.

جدول 3: برخي از استانداردهاي رايج بين‌المللي [28].

كد استاندارد دبيرخانه - شركت حمايت كننده
ISO11439 ISO-IANGV (تصويب‌شده به‌عنوان استاندارد CEN)
ECER110 شركت ملل
ANSI/CSANGV2 موسسة استاندارد كانادا
CSAB5Pt2 كانادا
METI/KHK9 ژاپن
FMVSS304 مديريت ملي ايمني ترافيك بزرگراه‌ها وابسته به وزارت راه ايالات متحده

 استاندارد ISO


          هدف نهايي گروه TC8SC3 WG17، ارائة گواهی با عنوان مخازن تحت فشار بالا روی خودرو، براي ذخيره گاز طبيعي به‌عنوان يك سوخت، ‌مي‌باشد. نيازمندي‌هاي استاندارد براساس عملكرد چندين ساله اين كميته در سراسر جهان است (به‌خصوص در ايتاليا، نيوزيلند، كانادا و ايالات متحده). استانداردها براساس فشار پايةbar 200 و دماي استاندارد C 15 تدوين شده‌اند. این استانداردها اجازة استفاده از ساير فشارها را مشروط بر طراحي و ساخت تجهيزات، براساس آن فشار ‌مي‌دهند. موارد و خواسته‌هاي منحصر ‌به‌فرد استاندارد بيشتر در زمينة ماده، جنس، روش‌هاي شكل‌دهي و ساخت سيستم‌هاي گازسوز ‌مي‌باشد. استاندارد، نيازهاي خاص صنايع اتومبيل‌سازی را درنظر گرفته و همچنین نيازمندي‌هاي ذخيرة يك گاز غيرهمگن در محل ثابتي در خودرو را با امكان شارژ مجدد به دفعات زياد و محدوديت‌هاي مخازن گاز طبیعي درنظر ‌مي‌گيرد.
در استانداردهاي پيشين اكثر مواردي كه در مورد مخازن ذخيره گاز معين شده بودند مربوط به ذخيره گاز، تحت فشار بالا در استفاده‌هاي صنعتي مختلف بود. ولي تعدادي از كار‌افتادگي در اين مخازن مشاهده شد كه نشان داد طراحي و ساخت اين مخازن براي خودروهاي گازسوز چندان مناسب نيست. استاندارد جديد به‌دنبال روش‌هايي جهت ساخت مخازني مقاوم و سبك برای استفاده در خودروهاي گاز‌سوز ‌مي‌باشد كه قيمت اين مخازن كم بوده و دارای ايمني كافي جهت عمر طولاني تحت فشار بالا، باشد. بدين ترتيب مواردي در اين استانداردها مشخص شد كه جزئيات سرويس‌دهي، طراحي و نحوة استفاده از مخازن فشار‌بالاي گاز را در خودروهاي گازسوز مشخص نمودند. همچنين استانداردها به‌دنبال تأمين اطمينان ساخت مخازن فشار‌بالا به‌طوري بودند كه عمر اين مخازن از مقدار زمان کارکرد اين مخازن در خودرو، بيشتر باشد تا در طول عمر مفيد خود دچار خستگي، از كارافتادگي‌ و شكست نگردند. اين مسأله به نشت پیش از شکست (LBB) موسوم است و درحال حاضر يكي از مهمترين قسمت‌هاي طراحي مخزن گاز طبیعی است.
مطابق با استانداردهاي جديد، مخازن گاز بايد در انتهاي عمر مفيد خود از‌ كار ‌افتاده شوند. هميشه عمر مخزن بيش از عمرخودرو است يعني قبل از اين‌كه مخزن از‌ كار ‌افتاده شود عمر مفيد خودرو پايان يافته‌است. عمر كلي و دراز مدت مخازن به عواملي مثل شرايط‌ كاري، شرايطي كه مخزن تحت آن شرايط نگهداري ‌مي‌شود و فشار پرشدن مخزن بستگي دارد. توجه خاصي به مخازن فشار‌بالای كامپوزيتي در اين زمينه‌ها شده‌است، زيرا از نظر آسیب‌های مكانيكي وارده حساس‌تر هستند.      

 تعدادي از استانداردهاي مخازن CNG
 


 1- استاندارد (ISO/FDIS/11439 (CNG4   

 2- استانداردهاي رايج در ایالات متحده   

 3- استانداردهاي ملي ايران

+ نوشته شده در  شنبه هفدهم مرداد ۱۳۸۸ساعت 7:37  توسط محمد صفدران - Mohammad Safdaran  |