استان پرجاذبه كردستان از شمال به استان هاي آذربايجان غربي و زنجان و از جنوب به استان كرمانشاه و از شرق به استان همدان محدود است. 
آب و هواي استان در ناحيه شمالي آب و هواي نسبتاً سرد و در نواحي جنوبي معتدل كوهستاني است و داراي فلات هاي مرتفع و خشك ودشت هاي حاصلخيز مانند دشت مريوان، دشت اوباتو، دشت ئيلاق يا دهگلان، دشت قروه و دشت كامياران است. 
رودهاي استان با توجه به وضع طبيعي و توپوگرافي منطقه داراي مشخصات خاصي هستند.
    كوه هاي كردستان قسمتي از كوه هاي غرب ايران را تشكيل داده اند و مهم ترين آنها عبارتند از: برانان در شرق چهل چشمه (چهل چمه) به ارتفاع ۳ هزار و ۱۲۰ متر در غرب ديواندره، كوه عوالان به ارتفاع ۲ هزار و ۶۶۵ متر در ميان گاورود و كامياران، قره داغ به ارتفاع ۳ هزار و ۱۲۰ متر در شمال بيجار، گوژه به ارتفاع ۲ هزار و ۶۶۶ متر در بين دهگلان و سنندج، كوه آبيدر به ارتفاع ۲ هزار و ۵۵۵ متر در سنندج وكوه بزرگ شاهو به ارتفاع ۳ هزار و ۳۲۵ متر كه بلندترين كوهستان استان است. استان كردستان به سبب پيشينه تاريخي خود كه در اعماق ايران زمين ريشه دوانده و نيز به علت گستره زيباي جغرافيايي همانند نگيني در پهناي ايران زمين مي درخشد و حائز جاذبه هاي تاريخي، فرهنگي و طبيعي است.
    * استاني با جاذبه هاي خاص
    استان كردستان داراي جاذبه هاي گردشگري مهمي مانند مسجد دارالاحسان، عمارت آصف الديوان متعلق به دوران صفويه، بقعه باباگرگر در شهرستان قروه و آثار متعدد ديگر مانند درياچه طبيعي زريوار شهرستان مريوان، سد شهيد كاظمي سقز، سد وحدت (قشلاق) و رودخانه قزل اوزن كه از كوه هاي چهل چشمه سرچشمه مي گيرد، است.
    رودخانه قشلاق، رودخانه سيروان، چشمه باباگرگر در ۱۸كيلومتري شمال شهر قروه و چشمه گواز در ۵۰ كيلومتري شمال غربي كامياران از ديگر جاذبه هاي گردشگري استان كردستان است. زيبايي هاي استان كردستان هر ساله با آغاز فصل بهار شكوهي ديدني به استان مي بخشند و مسافران نوروزي را از اقصي نقاط كشور به خود جذب مي كنند.
    * كردستان،ميزبان گردشگران نوروزي
    مسئولان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كردستان به عنوان متوليان بخش گردشگري هر ساله با نزديك شدن به فصل بهار و آغاز مسافرت هاي نوروزي تدابير خاصي را به منظور جذب گردشگر مي انديشند.
    علي فعله گري سرپرست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كردستان در اين باره مي گويد: امسال با هدف معرفي جاذبه ها و توانايي هاي توريستي استان كردستان نمايشگاهي با عنوان سفر و جهانگردي با كمك مؤسسات توريستي و اماكن اقامتي استان داير شد.
    به گفته وي، نمايشگاه سفر و جهانگردي كه اخيراً در محل دايمي نمايشگاه هاي صنايع دستي كردستان در خيابان پاسداران شهر سنندج پذيراي بازديدكنندگان و علاقه مندان بود.
    وي هدف از برپايي اين نمايشگاه را بالابردن سطح آگاهي مردم در زمينه سفر و گردشگري، نهادينه كردن امر گردشگري و شناساندن پتانسيل هاي گردشگري استان كردستان به مسافران و مردم عنوان كرد.
    به گفته وي در اين نمايشگاه شركت هاي گردشگري اطلاعات و نقشه هاي راهنما را به منظور آشنايي مردم با تورهاي مسافرتي در معرض ديد آنان قرار دادند. وي همچنين از بازسازي خانه كرد سنندج براي پذيرايي از ميهمانان نوروزي خبر داده و مي گويد: در راستاي اجراي اين طرح ۲۵ عدد از مجسمه هاي نمونه موزه مردم شناسي سنندج (خانه كرد) مرمت و بازسازي شد.
    به گفته وي، مجسمه هاي نمونه قبلي كه نمايانگر تعدادي از مشاغل و سنت هاي شهري و روستايي است از جنس فايبرگلاس ساخته شده و از فرهنگ مناطق مختلف استان الگوبرداري شده است.
    فعله گري در ادامه از حمايت استانداري كردستان از بخش گردشگري خبر داد و مي گويد: با حمايت هاي استانداري كردستان بسياري از مصوبات سفر رياست محترم جمهوري به استان كردستان در گردشگري يا تحقق يافته است يا در مرحله اجراست.
    وي با بيان اينكه پارسال بيش از ۷۰۰ هزار گردشگر داخلي و خارجي از استان كردستان ديدن كرده اند، مي گويد: استان كردستان امسال نيز آماده پذيرايي از ميهمانان نوروزي است.

پوشش‌ گياهي‌ و جنگل‌ها

استان‌ كردستان‌ از طبيعتي‌ زيبا برخوردار است‌ و جنگل‌ بخشي‌ از زيبايي‌هاي‌ استان ‌ را شكل‌ بخشيده‌ است‌. جنگل‌هاي‌ استان‌ در اطراف‌ شهرهاي‌ بانه‌ و مريوان‌ واقع‌ شده‌ و بعد از جنگل‌هاي‌ شمال‌ كشور در درجه‌ دوم‌ اهميت‌ قرار دارد. در حال‌ حاضر جنگل‌هاي‌ استان‌ به‌ صورت‌ درختچه‌ و بوته‌هاي‌ پراكنده‌ درآمده‌ است‌. معروف‌ترين‌ درختان‌ جنگلي‌ اين‌ جنگل‌ها بلوط‌، مازو يا دار مازو، گلابي‌، زبان‌ گنجشك‌ (ون‌)، گردو، سيب‌ وحشي‌، پسته‌ وحشي‌ (بنه‌)، زالزالك‌، آلبالو جنگلي‌، بادام‌ تلخ‌، ازگيل‌، داغداغان‌، نارون‌، افرا و درخت‌هايي‌ مانند گز و بيد وحشي‌ در كنار رودخانه‌ است‌ به‌طور كلي‌ مي‌توان‌ نواحي‌ جنگلي‌ استان‌ را چنين‌ تقسيم‌ نمود ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ مريوان‌، كه‌ وسعت‌ آن‌ 185000 هكتار است‌ ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ بانه‌، كه‌ مساحت‌ آن‌ حدود 50000 هكتار تخمين‌ زده‌ مي‌شود ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ سقز كه‌ مساحت‌ آن‌ حدود 7000 هكتار است‌ ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ سنندج‌ كه‌ مساحت‌ آن‌ در حدود 78000 هكتار است‌ و بيشتر در غرب‌ كامياران‌ و جنوب‌ سنندج‌ واقع‌ شده‌اند

پارك‌ جنگلي‌ آبيدر

اين‌ پارك‌ در ضلع‌ غربي‌ شهر سنندج‌ در دامنه‌ كوه‌ آبيدر قرار دارد. آبيدر در فرهنگ‌ منط قه‌ جايگاه‌ خاصي‌ دارد و به‌ دليل‌ پرآب‌ بودن‌ چشمه‌سارها، قنات‌ها و وجود باغ‌هاي‌ متعدد مانند امانيه‌، اميريه‌ و... چنين‌ ناميده‌ مي‌شود. از زماني‌ كه‌ شهر سنندج‌ بنيان‌ نهاده‌ شد، آب‌ چشمه‌هاي‌ آبيدر به‌ وسيله‌ تنبوشه‌هاي‌ سفالي‌ به‌ شهر منتقل‌ شد. هنوز هم‌ قنات‌ عمارت‌ خسروآباد، آصف‌، وكيل‌، مشير و تعدادي‌ از بناها، به‌ نوعي‌ از اين‌ كوه‌ سرچشمه‌ مي‌گيرند. در سال‌هاي‌ اخير در اين‌ كوه‌ پاركي‌ احداث‌ و سكوبندي‌ و جاده‌سازي‌ در آن‌ انجام‌ شده‌ است‌. نقش‌ برجسته‌اي‌ هم‌ در آن‌ ساخته‌ شده‌ كه‌ بسيار قابل‌ درنگ‌ است‌. اين‌ منطقه‌ از مكان‌هاي‌ زيباي‌ شهر سنندج‌ است‌.

منطقه‌ اورامان‌

يكي‌ از مناطق‌ زيباي‌ استان‌ كردستان‌، منطقه‌ اورامان‌ است‌ كه‌ در شرق‌ مريوان‌ قرار دارد و داراي‌ كوهستان‌هاي‌ زيبا با پوشش‌ جنگلي‌ است‌. رودخانه‌ بزرگ‌ سيروان‌ از اين‌ منطقه‌ و درة‌ اورامان‌ عبور مي‌كند و به‌ رودخانه‌ دياله‌ در عراق‌ مي‌پيوندد.   يادآوري‌ اين‌ مهم‌ ضروري‌ است‌ كه‌ جنگل‌ها و مناطق‌ بسياري‌ چون‌ جنگل‌هاي‌ بانه‌، مريوان‌ و همچنين‌ «دره‌ شاهان‌» كه‌ دركنار قلعه‌ «قم‌چاي‌» واقع‌ شده‌ است‌ از مراكز مهم‌ طبيعي‌ استان‌ محسوب‌ مي‌شوند.

درياچه‌ زريوار

اين‌ درياچه‌ در سه‌ كيلومتري‌ شمال‌ باختري‌ مريوان‌ و در ارتفاع‌ 1285 متري‌ از سطح‌ دريا قرار داد و از زيباترين‌ ميراث‌هاي‌ طبيعي‌ استان‌ كردستان‌ به‌ شمار مي‌آيد. آب‌ اين‌ درياچه‌ از چ شمه‌هاي‌ جوشان‌ و رودخانه‌هاي‌ چندي‌ كه‌ به‌ آن‌ مي‌ريزد، تأمين‌ مي‌شود. حجم‌ آب‌ درياچه‌ از 5/22 ميليون‌ متر مكعب‌ تا 5/47 ميليون‌ مترمكعب‌ در طول‌ سال‌ متغير است‌. طول‌ درياچه‌ شش‌ كيلوتر و عرض‌ آن‌ 1700 تا 3000 متر است‌. مساحت‌ آن‌ حدود 720 هكتار است‌. وجه‌ تسميه‌ زريوار و زريبار كه‌ هر دو در منطقه‌ متداول‌ است‌، به‌ واژة‌ «زري‌» كه‌ در زبان‌ كردي‌ به‌ معني‌ درياچه‌ است‌، باز مي‌گردد. پسوند «دار» و «بار» پسوند تشبيهي‌ و زريبار يا زريوار به‌ معني‌ درياچه‌وار است‌. درباره‌ اين‌ درياچه‌ افسانه‌هاي‌ متعددي‌ وجود دارد كه‌ مشهورترين‌ آنها وجود شهري‌ مدفون‌ در زير آب‌هاي‌ درياچه‌ است‌.

آبشار بل‌

در يكي‌ از روستاهاي‌ منطقه‌ اورامان‌ و در مرز استان‌ كرمانشاهان‌، روستايي‌ به‌ نام‌ «بل‌» واقع‌ است‌. در كنار اين‌ روستا، در جاده‌اي‌ كه‌ به‌ «كوسه‌ هجيج‌» منتهي‌ مي‌شود، آبشاري‌ زيبا وجود دارد كه‌ به‌ عقيدة‌ كارشناسان‌ داراي‌ آب‌ عالي‌ براي‌ شرب‌ است‌. اين‌ آب‌ با فشار زياد و در حجم‌ بسيار از شكاف‌ كوهي‌ بيرون‌  مي ريزد و عظمت‌ و شكوه‌ طبيعت‌ را جلوه‌گر مي‌سازد. اين‌ آب‌ در مسير خود به‌ رودخانه‌ سيروان‌ مي‌ريزد.

آبشار كويله‌

يكي‌ از اماكن‌هاي‌ ديدني‌ استان‌ كردستان‌ آبشار «كويله‌» است‌ كه‌ در شهرستان‌ مريوان‌ و در مسير جاده‌ مريوان‌ ـ سقز واقع‌ است‌. اين‌ آبشار زيبا در فصل‌ بهار از مكان‌ها ديدني‌ و زيباي‌ منطقه‌ محسوب‌ مي‌شود.

سراب‌ وينسار

يكي‌ از چشمه‌هاي‌ قديمي‌ شهرستان‌ قروه‌، چشمة‌ سراب‌ است‌ كه‌ با آب‌ بسيار گوارا و عالي‌ در داخل‌ روستاي‌ «وينسار» از دل‌ زمين‌ بيرون‌ مي‌آيد. در حقيقت‌ روستاي‌ وينسار پيرامون‌ اين‌ چشمه‌ شكل‌ گرفته‌ است‌. اين‌ چشمه‌ سال‌هاي‌ سال‌ است‌ كه‌ تأمين‌ كننده‌ آب‌ روستا، هم‌ براي‌ شرب‌ و هم‌ كشاورزي‌ است‌. اطراف‌ چشمه‌ اصلي‌ سنگ‌ چين‌ شده‌ و قدمت‌ سنگ‌چين‌ آن‌ حدود دو تا سه‌ قرن‌ برآورد شده‌ است‌. تا حدود سي‌ سال‌ پيش‌ مردم‌ روستا در ماه‌ خرداد مراسم‌ شكرگذاري‌ و قرباني‌ براي‌ «سراب‌»، برگزار مي‌كردند. در اين‌ مراسم‌ ضمن‌ قرباني‌ كردن‌ گوسفندان‌ به‌ جشن‌ و شادماني‌ مي‌پرداختند و احترام‌ ويژه‌اي‌ براي‌ اين‌ چشمه‌ قايل‌ بودند.

سراب‌ قروه‌

در بخش‌ جنوبي‌ شهر قروه‌ سرابي‌ طبيعي‌ وجود دارد كه‌ يكي‌ از تفرج‌گاه‌هاي‌ مردم‌ منطقه‌ محسوب‌ مي‌شود. اين‌ سراب‌ داراي‌ آبي‌ خوب‌ و گوارا است‌. به‌ همين‌ دليل‌ شهر قروه‌ در كنار آن‌ ايجاد شده‌ است‌. بخشي‌ از آب‌ كشاورزي‌ و مشرب‌ قروه‌ از اين‌ آب‌ تأمين‌ مي‌شود.

چشمه‌ آب‌ تلخ‌ (پير صالح‌)

چشمه‌ آب‌ تلخ‌ در روستاي‌ قشلاق‌ از شهرستان‌ بيجار قرار دارد. علت‌ نامگذاري‌ اين‌ چشمه‌ به‌ علت‌ تلخ‌ بودن‌ آب‌ آن‌ است‌. هرچند دليل‌ تلخ‌ بودن‌ آب‌ اين‌ چشمه‌ به‌ روشني‌ مشخص‌ نشده‌ است‌، اما آب‌ آن‌ براي‌ درمان‌ بيماري‌هاي‌ روماتيسمي‌ موثر است‌.

چشمه‌ كواز

اين‌ چشمه‌ در 50 كيلومتري‌ شمال‌ غربي‌ كامياران‌ و در 10 كيلومتري‌ شمال‌ غربي‌ روستاي‌ پلنگان‌ در دامنة‌ كوه‌ واقع‌ شده‌ است‌. آب‌ اين‌ چشمه‌ طعم‌ گوگردي‌ دارد و در محل‌ جوشش‌ آن‌ از زمين‌، رنگ‌ آب‌ شيري‌ است‌ و خود نشان‌ دهندة‌ وجود مواد آهني‌ و گوگردي‌ در آب‌ است‌. آب‌ اين‌ چشمه‌ در استخر كوچكي‌ جمع‌ مي‌شود و از آن‌ براي‌ نوشيدن‌ و نيز درمان‌ بيماري‌هاي‌ مجاري‌ تنفسي‌، روماتيسمي‌ و بيماري‌هاي‌ جلدي‌ استفاده‌ مي‌شود.

چهل‌ چشمه‌

چهل‌ چشمه‌ از كوه‌هاي‌ مرتفع‌ كردستان‌ است‌. اين‌ كوه‌ داراي‌ آبشارها و چشمه‌هاي‌ بسيار زيبايي‌ است‌ و وجه‌ تسميه‌ آن‌ نيز حكايت‌ از وجود چهل‌ چشمه‌ آب‌ دارد. اين‌ كوه‌ در منطقه‌ «خورخوره‌» از شهرستان‌ ديواندره‌ قرار دارد و منطقه‌اي‌ سردسير و برف‌گير است‌. در اين‌ كوه‌ مي‌توان‌ در تمامي‌ سال‌ برف‌ را مشاهده‌ كرد. اين‌ كوه‌ يكي‌ از سرچشمه هاي رودخانه‌ هاي جغاتو «جغتو» و سپيدرود است‌ و داراي‌ چشمه‌سارهاي‌ فراوان‌ و دامنه‌هاي‌ سرسبز و زيبا است‌.

چشمه‌ بابا گرگر

در روستاي‌ «باباگرگر»، در 18 كيلومتري‌ شمال‌ شرقي‌ شهستان‌ قروه‌، چشمه‌اي‌ جوشان‌ هميشه‌ مي‌خروشد كه‌ به‌ آن‌ «دنگز» مي‌گويند. آب‌ اين‌ چشمه‌ در استخري‌ عميق‌ و مدور به‌ محيط ‌ 200 متر جمع‌ مي‌شود. اين‌ چشمه‌ پر آب‌ داراي‌ آبي‌ است‌ كه‌ رنگ‌ آن‌ مايل‌ به‌ سرخ‌ است‌ و در بعضي‌ مواقع‌ به‌ رنگ‌ زرد مايل‌ به‌ ليمويي‌ در مي‌آيد. آب‌ اين‌ چشمه‌ به‌ علت‌ وجود املاح‌ معدني‌ به‌ ويژه‌ گوگرد رنگين‌ است‌. ظاهراً اين‌ آب‌ براي‌ امراض‌ سودايي‌ و پوستي‌ مناسب‌ است‌ و در درمان‌ سوء هاضمه‌ و ديگر بيماري‌هاي‌ دستگاه‌ گوارش‌ و نيز راشيتيسم‌ و درمان‌ تورم‌ موثر مي‌افتد. اين‌ چشمه‌ و امامزاده‌ باباگرگر در كنار آن‌، از مكان‌هاي‌ طبيعي‌ و تاريخي‌ استان‌ محسوب‌ مي‌شوند.

ساير چشمه‌ ها

چشمه‌ خاورآباد:  اين‌ چشمه‌ در جنوب‌ شرقي‌ چشمة‌ سراب‌ بيجار واقع‌ است‌.  چشمة‌ قم‌چقاي‌: در 17 كيلومتري‌ قم‌چقاي‌ در دهستان‌ «سياه‌ منصور» شهرستان‌ بيجار واقع‌ است‌.  چشمه‌ هفت‌ آسياب‌: در روستاي‌ شريف‌آباد از دهستان‌ سياه‌ منصور واقع‌ است‌.