گازهاي گلخانه اي و نقش آنها در گرم تر شدن کره زمين

گازهاي گلخانه اي به گازهايي گفته مي شود که تراکمشان در جو، ديواره اي ايجاد مي کند که نقش آن مانند شيشه گلخانه ها است. انتشار بيش از حد گازهاي گلخانه اي زمين را گرم تر کرده و عواقب ناگواري به وجود خواهد آورد.

نور مرئي خورشيد مي تواند از ديواره ايجاد شده توسط گازهاي گلخانه اي عبور کند و به زمين برسد، اما نور مادون قرمزي که به خارج از زمين باز مي تابد، امکان عبور نمي يابد و به گرما تبديل مي شود. عبارت گازهاي گلخانه اي به ترکيبات کلروفلوروکربن CFC اطلاق مي شود. عمده ترين اين گازها عبارتند از دي اکسيد کربن، متان و دي اکسيد نيتروژن.

دکتر ويکتوريا جمالي، استاديار پيشين دانشکده محيط زيست دانشگاه تهران، مي گويد: «گازهاي گلخانه اي گازهايي هستند كه در اثر مصرف سوخت هاي فسيلي در اتمسفر ذخيره مي شوند و اين ذخيره باعث مي شود كه انرژي در زمين حبس بشود و ايجاد گرمايي بكند كه شبيه گرماي موجود در گلخانه است. خيلي از فعاليت هايي كه انسان در سطح كره زمين انجام مي دهد باعث افزايش اين گازها مي شود و در نتيجه يكي از اثرات تراكم اين گازها صدمه ديدن لايه ازن است. »

اثر گلخانه اي جو، اثري است طبيعي که بدون آن دماي ميانگين زمين به منهاي ۱۵ درجه خواهد رسيد، در حاليکه به يمن وجود اثر نامبرده ميانگين متوسط دماي زمين، مثبت ۱۵ درجه است، دمايي که زندگي موجودات زنده را ميسر و وجود اکوسيستم هاي طبيعي را امکان پذير کرده است. اما با گسترش صنعت و انتشار بيش از حد گازهاي گلخانه اي اين اثر به ضد خود تبديل شده است.

ولي چه چيزي باعث شده است که اثر طبيعي حافظ انسان، بر ضد او به کار افتد؟ خانم جمالي که خود از پايه گذاران جمعيت زنان مبارزه با آلودگي محيط زيست ايران است، عقيده دارد: «کشورهايي كه صنعت در آن نقش زيادي دارد يا به عبارتي كشورهاي صنعتي در توليد اين گازها و افزايش گرماي كره زمين و اثراتي كه اين گرما بر روي همه لايه هاي زندگي انسان و جانداران دارد و صدمات فراواني كه به آن وارد مي آيد، بيشترين نقش را دارند. در طول قرن بيستم، در يك قرن صد ساله، ما فقط يك درجه افزايش دماي كره زمين را داشتيم، در صورتيكه تخمين مي زنند كه دماي زمين تا پايان قرن بيست و يكم به ميزان پنج تا شش درجه افزايش مي يابد و اين فقط در اثر فعاليت هاي انساني است كه در سطح كره زمين اتفاق مي افتد و با افزايش درجه حرارت، ما اثرات مخربي بر روي يخ هاي قطبي، جزاير كوچك ، در اقيانوس ها خواهيم داشت و شاهد از بين رفتن سيستم هاي زندگي خواهيم بود و مهاجريني كه به جمعيت اضافه مي شوند، بيماريهايي كه به وجود مي آيد، خشكسالي ها، سيل ها و بسياري اثراتي كه شايد خيلي از آنها هنوز در تصور ما نمي گنجد. »

وي مي افزايد: «حتي اگر اين درجه دماي زمين به ميزان دو تا سه درجه افزايش يابد، ما اين اثرات سوء را در كره زمين خواهيم داشت و كشورها بايد براي اينكه چنين اتفاقي نيافتد، چاره اي بياندشند و براي همين است كه در سال ۲۰۰۷ كه هم اكنون آن را سپري مي كنيم، چندين كنفرانس تغييرات جوي داشتيم كه يكي در فرانسه اتفاق افتاد، يكي در بلژيك برگزار شد، سومي را در تايلند داشتيم و در اواخر سال ۲۰۰۷ هم يك نشست ديگر در اسپانيا خواهيم داشت كه مصوبات اين اجلاس ها مثل قانون براي كشورها لازم الاجرا است، براي اينكه برنامه هايشان را بر اين اساس تنظيم بكنند كه كمترين صدمه را بزند و برنامه شان طوري باشد كه تا سال ۲۰۱۵ كه در آن ما اجلاس سران را در رابطه با محيط زيست داريم، دستاوردي داشته باشند كه بتوانند آن دستاورد را در آن اجلاس ارائه بدهند تا نشان بدهد، چقدر در رابطه با كاهش استفاده از سوخت هاي فسيلي و جايگزين كردن آن با انرژي هاي تجديد پذير موفق بوده اند.»

چندي است که موضوع کاهش انتشار گازها ي گلخانه اي در مباحث نشست هاي زيست محيطي آلمان و ديگر کشورهاي اروپايي جايگاه ويژه اي يافته است. بشر تنها چند سال فرصت دارد تا اين امر را عملي سازد و آيندگان را از عواقب مصيبت بار آن نجات دهد. اما آيا در کشوري مانند ايران نيز از اين ضرورت، آنقدرها که شايسته است، سخن به ميان مي آيد؟

دکتر ويکتوريا جمالي مي گويد: «ايران هم جزو آن كشورهايي است كه بيانيه توسعه هزاره را امضا كرده است، بنابراين ما متعهد هستيم كه در چارچوب توسعه هزاره حركت بكنيم و يكي از اهداف توسعه هزاره همين حفظ محيط زيست و توسعه پايدار است. ولي از طرفي ديگر ما كشور توليد كننده نفت و گاز هستيم كه خود نفت و توليدات نفتي يكي از آلوده سازهاي كره زمين هستند كه بايد جايگزين بشوند، از طرف ديگر ما كشوري هستيم كه امكانات استفاده از انرژي خورشيدي و بادي و حتي زمين گرمايي فراواني در اختيار داريم. سياست دولت بايد در راستاي جايگزيني اين انرژي ها باشد. به طورمثال توربين هاي بادي كه در اختيار ما هست اندك است و نمي تواند به صورت درصدي جايگزين شود و در برنامه ريزي ها قرار بگيرد كه دولت بتواند اعلام كند، چند درصد از انرژي هاي توليدي كشور به طور مثال انرژي هاي خورشيدي يا بادي هست. بايد اين امر در چشم انداز برنامه توسعه بيست ساله كه در نظر گرفته اند، ديده بشود كه ديده هم شده ولي صرف داشتن قانون مهم نيست، بلكه اجراي آن مهم است كه ما بتوانيم، اين موارد پيش بيني شده را به صورت اجرايي درآورده و عملياتي بكنيم.»

آلاينده هاي محيط زيست را بايد کاهش داد و اين مساله بايد براي مردم همه کشورها به ضرورتي بي چون و چرا تبديل شود. فعالان محيط زيست، چه وابسته و چه غير وابسته به دولت ، در اين عرصه، وظيفه اي خطير بر عهده دارند.

به عقيده ويکتوريا جمالي: «مهم ترين گامي که مي توان برداشت، فرهنگ سازي است. ما بايد فكر بكنيم كه جامعه ما احتياج به فرهنگ سازي دارد. سازمان هاي غيردولتي وظيفه دارند، مردم را آگاه بكنند و آن فرهنگ سازي لازم را در اقشار جامعه چه شهري و چه روستايي انجام بدهند، نقش آنها را پررنگ كنند و آنها را آگاه بكنند كه آنها مي توانند، چه كاري انجام بدهند تا در كاهش گازها ي گلخا نه اي و تغيير اقليم موثر باشند.»

منابع :
----------------------
aftab.ir
روزنامه دنیای اقتصاد
----------------------
کلمات کلیدی :
----------------------
گازهای گلخانه ای- گرم تر شدن کره زمین- کلروفلوروکربن- دی اکسید نیتروژن- متان- سوخت های فسیلی-

ضرر گاز فریون

 فریون چه ضرری برای محیط زیست دارد و جایگزین آن در یخچال ها چه چیزی می تواند باشد

 لایه ازن در استراتوسفر زمین که انسان را از خطرات ناشی از تابش تشعشات فرابنفش خورشید مصون می دارد، بوسیله مواد شیمیایی ساخته دست بشر سریعتر از آنچه که دانشمندان پیش بینی کرده است، در حال نابودی است . بنابراین ، خطر در انتظار آیندة* بشر نیست بلکه هم اکنون در حال وقوع است . پژوهشهای انجام شده در اتمسفر ،*وجود غلظت های بسیار زیادی از منواکسید کربن (CLO) را تایید کرده است .

 این ماده شیمیایی یک محصول فرعی کلروفلوئوروکربن ها ( فرئونها= CFCS ) است که مهمترین عامل تخریب ازن شناخته شده است فرئونها در یخچالها ،*دستگاههای تهویه هوا ، به عنوان حلالهای تمیز کننده در کارخانجات و به عنوان مواد پف کننده در تولید نوعی اسنفنج پلاستیکی به کار می روند . بعد از تأیید سوراخ لایه ازن درسر تا سر قطب جنوب ( در سال 1985 ) بسیاری از کشورها به توافق رسیدند که اقداماتی در این مورد انجام دهند. به همین منظور ،* در سال 1987 پروتکل مونترال به تصویب بیش از 70 کشور جهان رسید که هدف آن کاهش 50 درصد تولید فرئون تا سال 1999 بود . برخی از کشورها بر قطع کامل تولید فرئون مصمم شدند. گاز حیات بخشی (ازن )*که از بین میرود ،* شکلی از اکسیژن است که مولکولهای آن به جای دو اتم معمولی دارای سه اتم اکسیژن است ،*این ساختمان ساده ازن قادر است اشعه ماورای بنفش را جذب کرده و اثرات منفی آن بر روی انسان را زایل سازد، این اشعه علاوه بر تاثیر بر عدسی*های چشم،* موجب تغییر در DNA و نهایتاً سرطانهای پوستی میشود . ثابت شده است که به ازای 10 درصد کاهش در ازن موجود *،26 درصد به سرطانهای پوستی افزوده میشود .

 گفته میشود با تخریب لایه ازن ،* تغییر آب و هوایی در کرده زمین اجتناب ناپذیر است . آنچه که دانشمندان را به وحشت انداخته است ،*این حقیقت است که فرئونها تا دهها سال پس از ورود به فضا، در اتمسفر باقی می مانند ، لذا اگر امروز تولید فرئونها متوقف گردد، میزان کلراستراتوسفر همچنان در حال افزایش خواهد بود و حداقل تا یک قرن به مقدار طبیعی برنخواهد گشت. اگر لحظه ای به میلیونها یخچال و تهویه هوا ،*کوهی از اسفنج ، بالش ولایی مبلمان و تارو پود قالی ،*رودخانه ای از حلالهای صنعتی و مواد پاک کننده که همگی حاوی ماده خنک کننده فرئون هستند ،* فکر کنید مطمئناً عمق فاجعه را بیشتر حس خواهید کرد. اما آنچه که بنظر میرسد این است که کشورهای صنعتی و تولید کننده فرئونها باید به فکر ابداع سیستم های بازیابی مجدد مواد مورد استفاده کنونی باشند و هزینه زیادی را در این مورد متقبل شوند . البته باید خاطر نشان کرد که مصرف فرئون ها در کشورهای عضو پروتکل مونترال به شدت کاهش یافته است .

 جمهوری اسلامی ایران در سال 1990 (1369)* به عضویت کنواسیون وین در آمده و یکی از اعضای امضا کننده پروتکل مونترال میباشد لذا از حدود 12 سال پیش اجرای مفاد این پروتکل در کشور ما لازم*الاجرا بوده است . (1)

 قوانین (راهکارهای )* ملی و بین المللی مربوط به حفاظت از محیط زیست

بنا به اهمیت موضوع حفاظت از محیط زیست ، اصل 50 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و برنامه های توسعه همگی تاکید بر جلوگیری از اختلالات زیست محیطی شهری و روستایی دارند (8)* . علاوه بر آن ، قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست (مصوب 28/3/1353 و اصلاحیه 24/8/1371)*در 21 ماده و چندین تبصره، *راهکارهایی را برای کنترل محیط و جلوگیری از تخریب آن ارائه داده است و این مهم را از وظایف سازمان حفاظت محیط زیست دانسته است . این قانون در ماده نهم تاکید دارد براین که « اقدام به هر عملی که موجبات آلودگی محیط زیست »* را فراهم نماید ممنوع است . منظور از آلوده ساختن محیط زیست عبارتست از پخش یا آمیختن مواد خارجی به آب یا هوا یا زمین به میزانی که زیان آور به حال انسان یا سایر موجودات زنده و یا گیاهان و ... می باشد .

 آنچه که در این قانون ( ماده 15 ) پیش بینی شده ، این است که مامورین سازمان حفاظت محیط زیست ضابطین دادگستری محسوب میشوند، که نشاندهندة اهمیت موضوع است (2) .

 تشدید مشکلات زیست محیطی از سال 1970 میلادی ،*متخصصین سازمان ملل متحد را وادار کرد که فعالیت گسترده ای را با ابعاد سیاسی ، فرهنگی ،*اقتصادی ،*اجتماعی و فنی انجام دهند ،* بطوریکه ابتدا در سال 1972 کنفرانسی با عنوان « انسان و محیط زیست » در استکهلم سوئد و بعد در سال 1992 در ریودوژانیرو برزیل با عنوان « سران زمین » برپا گردید . اولین اصل بیانیه ریو چنین بود :* « انسان محور اصلی توسعه پایدار و شایسته برخورداری از زندگی سالم ،*پربار و هماهنگ با طبیعت است »* و اصل 25 این بیانیه به صراحت چنین می گوید : « صلح ،*توسعه و حفاظت از محیط زیست لازم و ملزوم یکدیگرند ( 7)* . در راستای کمک به حفظ محیط زیست کنوانسیون های متعدد بین المللی از جمله کنوانسیون وین در مورد حفاظت از لایه ازن ،* کنوانسیون تغییرات آب و هوا و کنوانسیون بین المللی آمادگی ، مقابله همکاری در برابر آلودگی نفتی . ... به اعضای اکثر ممالک دنیا رسیده است که تقریباً در تمامی آنها جمهوری اسلامی ایران عضویت دارد (9) . با همه این ضوابط بین المللی و تلاشهای دفتر برنامه ریزی محیط زیست ملل متحد (UNEP) ،*جهان نه تنها قادر به کاهش اثرات مخرب انسانی بر محیط زیست در چند سال گذشته نبوده است بلکه مسائل حاد جدیدی مانند آلودگی شدید جو ،* کاهش تنوع زیستی ،*تخریب لایه ازن ،*پدیده گلخانه ای گرم شدن کره زمین و بروز تغییرات جدی در سیستم های اقلیمی نیز به مشکلات پیشین افزوده شده است .

 گاز های مبرد یا سرد کننده

 امروزه دستگاه هایی که دارای سرد کننده هستند موقع تعویض دستگاه یا مرمت آنها باید گاز مستعمل را خارج کرده (آنرا پمپ میکنند) و به مراکزی بفرستند تا دوباره تصفیه و قابل استفاده شود . هیچ یک از این گاز ها حتی نوع جدید آن را نمیگذارند که داخل اتمسفر شود . سابقا هر گالن آن انقدر ارزان بود که هر کسی یک گالن اضافی هم در گاراژ خانه اش نگه میداشت . اما امروز انقدر آنرا گران کرده اند که کسی آنرا دور نریزد .

این گاز در بطری های فلزی یک پاینتی برای مصرف کننده عرضه میشد - مخزن های بزرگتر را که در سایت پیوند شده میبینید برای استفادهء صنعتی است. در امریکا صنعتگران آنرا میتوانند تهیه کنند و در دسترس عموم نیست و برای بعضی از آنها باید خریدار پروانهء کار داشته باشد