سدهای قوسی از انواع سدهای با اضافه ظرفیت باربری بالا و خصیصه خود انطباقی و برتری نسبت ایمنی به قیمت‌ بهره‌ می‌برند. هر چه سد قوسی مرتفع‌تر و بزرگتر باشد، به همان نسبت شرایط زمین‌شناسی محل سد پیچیده‌تر بوده و ظرفیت مخزن نیز بزرگتر خواهد بود. بنابراین، در صورت وقوع هرگونه خرابی در این سدها، اقتصاد ملی متحمل زیان فراوان شده و زندگی و دارایی مردم در معرض خطر قرار خواهد گرفت. در نتیجه، خسارت‌های بالای ناشی از فروریزی سد نشان دهنده اهمیت بالایی است که باید به ارزیابی و نظارت بر مسائل امنیتی سد اختصاص داده شود. در حال حاضر، مهمترین اهداف در بررسی‌های امنیتی در این زمینه شامل، تئوری‌های مقاومت، تئوری‌ پایداری، تئوری قابلیت اتکا، تئوری صدمات شکستگی به همراه تحلیل‌های شبیه‌سازی عددی، تست مدل ژئوهندسی، ارزیابی و تحلیل بالعکس داده‌ها و غیره است. با این وجود، این اهدا، دور از اصول تئوریکال علمی و اقبال از سوی چرخه مهندسان سد است . این مقاله درباره پیشرفت‌های صورت گرفته در زمینه سدهای قوسی و زیان و خسارت ناشی از فروریزی این سدها و خلاصه‌ای بر تئوری‌های اصلی موجود و اهداف ارزیابی‌های امنیتی سدهای قوسی بوده و نقاط ضعف این تئوری‌ها و اهداف را تحلیل کرده و مشکلات موجود بر سر راه تحقیقات آینده را مورد اشاره قرار داده و نهایتا به مسائل و موضوعات حیاتی و نقاط مشکل‌ساز به عنوان ارزیابی‌های امنیتی سدهای قوسی می‌پردازد.

● مقدمه

سدهای قوسی گونه‌ای از سدهای امن و اقتصادی هستند. از زمان ساخت اولین سد قوسی در جهان (سد زولا) در فرانسه در سال ۱۸۵۴ و اولین سد قوسی بلند در جهان (سد هاور( )به ارتفاع ۲۲۱ متر و طول تاج ۳۷۲ متر) در آمریکا در سال ۱۹۳۶، سدهای قوسی به لطف اضافه ظرفیت باربری منحصر به فرد و خصیصه خود تنظیمی، به وفور مورد توجه مهندسان سد در زمینه ساخت سد در سراسر جهان قرار گرفته‌اند، در حال حاضر بیش از نیمی از سدهای عظیم ساخته شده در سراسر جهان با ارتفاعی بیش از ۲۰۰ متر از نوع سدهای قوسی هستند. در نواحی غربی چین گروهی از سدهای قوسی ممتاز جهان با ارتفاعی بیش از ۳۰۰ متر در دست ساخت بوده و یا ساخته خواهند شد. سدسازی در تمام کشورهای جهان این موضوع را به اثبات رسانیده است، که هر چند سد بلندتر و مرتفع‌تر باشد، اهمیت اقتصادی و جنبه‌های امنیتی آن بیشتر خواهد بود. به طور کلی، سدهای قوسی با مخازن عظیم مانند سد قوسی مالپاست فرانسه، سد قوسی وایونت ایتالیا و غیره ثابت کرده‌اند که در صورت فروریزی وخرابی عواقب این مسئله کاملا جدی بوده و نه تنها اقتصاد ملی را متحمل زیان قابل توجهی می‌کنند، بلکه جان و مال مردم را شدیدا به خطر خواهند انداخت.

در سال ۱۹۵۹ سد قوسی مالپاست فرانسه به دلیل لغزش بدنه سد به همراه لایه عمیق سنگی شالوده، فرو ریخت که این اتفاق منجر به مرگ ۴۰۰ نفر و از دست رفتن سرمایه‌ای اقتصادی هنگفتی شد. بنابراین باید به اهمیت بالای مسائل امنیتی سدهای قوسی داده شود و بررسی‌های عمیقی باید به سمت تنش، تغییر شکل و مکانیزم تخریب در حین بهره‌برداری از این سدها سوق داده شود و همچنین ارزیابی‌هایی در ارتباط با ضریب اطمینان سدهای قوسی باید صورت پذیرد. (به این معنی که فاصله بین حالت طراحی شده و حالت تخریبی سد قوسی باید ارزیابی شود.) به طور کلی اکثر سدهای قوسی دارای شرایط ژئولوژیکی پیچیده، شرایط محیطی ناسازگار، عدم قطعیت فیزیکی (تصادفی) پارامترهای مکانیکی و غیره هستند. تمام این فاکتورها باعث عدم قطعیت در تحقیقات صورت گرفته در زمینه امنیت سدهای قوسی شده است. تمام تئوری‌ها و اهداف حال حاضر دارای هم نقطه ضعف و هم نقطه قوت بوده که باید پیشرفت‌ها و تکمیلات مربوطه به سرعت صورت پذیرد.

● بررسی ایمنی سدهای قوسی توسط تئوری مقاومت

بر طریق تئوری مقاومت، خرابی یک سد قوسی به جهت ترک‌های قوسی ایجاد شده بر اثر تنیش‌های کششی اضافه، تسلیم شانه و یا بدنه سد بر اثر تنش‌های فشاری اضافی، لغزش بدنه صخره‌ای سد در امتداد سازه‌ای نرم و ضعیف بر اثر تنش‌های برشی اضافی و ... به وقوع می‌پیوندد. با مقایسه‌ مقاومت تحت شرایط محدود و اثر بار طراحی می‌توان مشخص کرد، که آیا سازه به مقاومت تخریبی (مقاومت نهایی) خود رسیده است یا خیر. در کشورهایی مانند ایالات متحده، ژاپن، چین و ... رسم بر این است که ضریب اطمینان مقاومت کششی و فشاری از طریق آنالیز تنش کرنش سد قوسی توسط فرایند تقسیم بار تیر قوسی به دست آمده و سپس ضریب اطمینان مقاومت برشی براساس اصل تعادل حد بدنه‌ای صلب محاسبه شود.

در محاسبات عددی توسط فرایند المان محدود و ... مقیاس مور- کولمب و دراکر پراگر به طور معمول به عنوان میزان تسلیم برای مصالح سنگی خاکی مورد استقاده قرار می‌‌گیرند. در حالی که برای بتون مقیاس پارامتری چهارگانه به طور معمول مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مزایای ضریب اطمینان مقاومت عبارت است از: محاسبات ساده، قرارگیری بر پایه سال‌ها تجربه و فعالیت مهندسان سد، متداول در بین مهندسان و متخصصان سد و همچنین قابلیت‌ انطباق با ضرائب اطمینان مجاز مشخص شده در کشورهای مختلف. مشکل این راه‌حل آن است که نارسایی مقاومت موضعی ممکن نیست باعث تخریب کلی سد قوسی شود و تنها زمانی که سطح تماس لغزش، یک صفحه و یا یک قوس دایروی باشد و از قبل داده شده باشد، می‌توانیم یک نتیجه محاسباتی منطقی از ضریب اطمینان تنش برشی به دست آوریم. به علاوه روش تئوری مقاومت، بدنه، شانه و شالوده سد را به عنوان یک تسلیم جامع و کلی در نظر نمی‌گیرد. برای کامل کردن فرایند آنالیز ضریب اطمینان مقاومت، بسیاری از دانشجویان از جنبه‌های مختلف به تحقیق پرداخته‌اند سان مینگ کووان، ژانگ جینگ جیان و ... ضریب اطمینان نقطه‌ای را بررسی و پیشنهاد کرده‌اند.

چینجیان پینگ، وانگ لیانکوی و ... تاثیر و طول ترک‌ها را بر روی تخریب سدهای قوسی مورد مطالعه قرار داده و یک مقدار بحرانی را برای ترک‌ و طول ترک‌ها پیشنهاد کرده‌اند. چن جین، هووانگ وی و ... تحلیل‌هایی را برای روی اندازه سطح ترک خورده انجام داده و فرضیه سطح ترک را پیشنهاد کرده و دامنه بحرانی را نیز به دست آورده‌اند. تمام تحقیقات و مطالعات فوق‌لذکر به مفاد آنالیز تئوری مقاومت سدهای قوسی اضافه شده است. با این وجود قبول و انتخاب این مفاهیم نیازمند مطالعات بیشتری است.

● بررسی ایمنی سدهای قوسی توسط تئوری پایداری

طبق مکانیسم سنتی، هیچ‌گونه مشکل پایداری وجود ندارد، و لغزش سد قوسی در امتداد سطح تماس فونداسیون، ناپایداری شانه‌های سد، و لغزش بلوک سنگی در امتداد سطح تماس سازه، همگی مرتبط با تخریب مقاومتی می‌باشند. اما با توجه به تعریف پایداری کینماتیک، هرگونه تغییر در یک حالت و یا یک شیئی یک حرکت به حساب آمده و موضوع پایداری مطرح می‌شود. زمانی که تمام بدنه سد به دلایل مختلف در حالت پایداری محدود شده به سر می‌برد، تنها یک آشفتگی جزئی باعث انحراف سد از حالت تعادل اولیه خود شده و باعث تخریب غیر قابل بازگشت می‌شود. با توجه به این اصل که زمانی که تخریب کامل سد قوسی اتفاق می‌افتد، حالت سکون سد به حالت قابل حرکت تغییر می‌کند، رن دینگ ون با توجه به منبع مطالعات تغییر حالت سیستم، پیشنهاد کرد که تخریب کامل سدهای قوسی ممکن است در ارتباط با پایداری باشد. اما برخلاف ناپایداری کمانشی، این نوع ناپایداری مربوط به ناپایداری حد نقطه‌ای بوده و شاخص تعیین کننده امنیت سد قوسی همان اتکاء سد می‌باشد. با توجه به تحقیقات صورت گرفته در ارتباط با ناپایداری سد قوسی تا هم اکنون هیچ‌گونه پیشرفتی نه بر پایه تئوری مکانیکی دقیق حتی به شکلی ساده و عملی صورت نگرفته است. در حال حاضر، پیشرفت‌هایی در زمینه‌های تحقیقاتی در ارتباط با پایداری کلی سد قوسی به قرار زیر صورت گرفته است: روش اضافه بار، ذخیره مقاومت، روش ترکیبی اضافه بار و ذخیره مقاومت و غیره.

● روش اضافه بار

طبق این روش با فرض ثابت بودن پارامترهای مقاومت مصالح و تحت عمل ترکیبی بارهای عملی نرمال، بار افقی با افزایش حجم مخزن (بالاتر از آب) تا آنجا افزایش می‌یابد، که ناپایداری و تخریب سد قوسی واقع شود. ثابت اضافه بار عبارت است از نسبت بار تخریبی به بار قائم (نرمال)، ضریب اطمینان اضافه بار غالبا بسیار بالا بوده و‌ می‌توان به روش مدل سازی ژئومکانیکی و یا شبیه‌سازی حسابی به دست آید. با این حال در عین فعالیت طبیعی سد قوسی اضافه بار بیش از اندازه بسیار غیرمحتمل می‌باشد. به علاوه، اثر عواملی همچون پی سنگی، خوردگی، نشست و قلیایی شدن مصالح سازه‌ای به دلیل وجود آب بر روی مقاومت در نظر گرفته نشده است (بخصوص ناحیه ضعیف پی سنگی) به هر حال، خطر واقعی به خاطر تشدید بار نیست، بلکه به خاطر کافی نبودن مقاومت مصالح است.

● روش ذخیره مقاومت

بر طبق این روش، تحت شرایط عدم تغییر بار عمودی، مقاومت بدنه سد و پی سنگی به تدریج کاهش می‌یابد، تا زمانی که ناپایداری و تخریب سد قوسی است و ضریب ذخیره مقاومت عبارت است از تعداد دفعات کاهش نیمه. با این حال، در این روش به تعدادی مدل نیاز است. به طور کلی این آزمایش بر طبق اصل تعادل انجام می‌شود، بدین معنا که به جای ثابت نگه داشتن بار خارجی و کاهش تدریجی مقاومت مصالح، مقاومت مصالح ثابت نگه داشته می‌شود و همزمان بار خارجی و بار مرده خود سد افزایش می‌یابد، تا آنجا که تخریب صورت پذیرد. برای آزمایش به روش ذخیره مقاومت معادل، مشکل اساسی که همزمان بودن افزایش بار خارجی پی سنگی و بدنه سد می‌باشد باید حل گردد.

گوچونماو، گونگ ژاوزیاک و ... بر طبق اصل ارضای تشابه مدل فیزیکی و با استفاده از دستگاه گریز از مرکز- به عنوان دستگاه بارگذاری و جایگزین کردن میدان ثقلی با میدان نیروی گریز از مرکز، متوجه افزایش همزمان بار خارجی پی سنگی و بدنه سد شدند و آزمایش به روش ذخیره مقاومت معادل را بر روی یک مدل انجام دادند. نتیجه آزمایش نشان داد که گرایش بزرگی تنش و بزرگی تنش‌های کششی و فشاری به طور اساسی به سمت قانون عمومی است. برای انجام آزمایش به روش ذخیره مقاومت بر روی یک نمونه، نیاز به ایجاد مصالح جدیدی است که بتواند تغییر تدریجی برشی پی سد، سطح نرم و ضعیف سازه بر روی پی سنگی را آشکار ساخته و همچنین تکنیک‌های آزمایش را پاسخگو باشد. لوجینچی، لی چاووگو و ... بعد از سال‌ها بررسی مصالح با تغییرات مشابه دما را توجه داده‌اند که برای مدل سازی گسل‌های بین لایه‌ای و بدنه‌های صخره‌ای قابل استفاده می‌باشد.

این مصالح از بلنک فیکس x روغن موتور، مصالح و مخلوط‌های حل شدنی پلیمری که به میزان معینی با هم ترکیب شده‌اند، ساخته شده‌اند. در حین آزمایش با افزایش دما، مقاومت مصالح به تدریج کاهش می‌یابد. با وجود اینکه ضریب ذخیره مقاومت یک تصویر واضح را ارائه می‌کند. اما علت اصلی تخریب سد قوسی نیست. بنابراین کاهش مقاومت به نسبت نامساوی منطقی‌تر می‌باشد و فرایند تضمین برابر اغلب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

● روش ترکیبی

تخریب یک سد قوسی تنها به دلیل اضافه بار و یا کاهش مقاومت مصالح نیست، بلکه به دلیل اثر توامان دو فاکتور مذکور است. بر طبق روش ترکیبی، با ترکیب کردن اضافه بار با ذخیره مقاومت، زمانی که سد قوسی به یک ضریب اضافه‌بار مشخصه می‌رسد، مقاومت باید به اندازه آن مرتبه کاهش داشته شود، که باعث تخریب سد قوسی می‌شود روش ترکیبی از لحاظ تئوری معقول می‌باشد، اما عملکرد واقعی نسبتا کامل شده باشد. خصوصا هیچ‌گونه استاندارد استواری در ارتباط با اینکه تا چه اندازه باید اضافه بار ایجاد شود، قبل از اینکه مقاومت مصالح کاهش پیدا کند، وجود ندارد. در حال حاضر، مطالعه کلی تخریب ناپایداری تنها توسط آزمایش‌های مدل هندسی صورت می‌پذیرد و موفقیت‌هایی در شبیه‌سازی کامپیوتری و محاسبات عددی روند خرابی سدهای قوسی صورت پذیرفته است.

در جهت شناسایی طرح مهندسی بر پایه آنالیز پایداری سیستماتیک باید صورت پذیرد، مخصوصا برای بررسی و حل یک سری از مشکلات تکنیکی و تئوریکال مانند روش آنالیز پایداری سیستماتیک، تکنیک آنالیز شبکه احتمال کاربردی، سیستم تصمیم‌گیری، پارامترهای آماری قانون و توزیع و غیره.

● تئوری‌های دیگری در زمینه ارزیابی ایمنی سد قوسی

عده‌ای از پژوهشگران معتقدند که تخریب یک سد و توده سنگی به دلیل گسترش مستمر ترک‌های ایجاد شده بر اثر تجمع دائمی آسیب اولیه است و بنابراین فرایند‌های مکانیک آسیب و مکانیک شکست را می‌توان برای مطالعه تخریب سدهای قوسی انطباق داد. هوانگ یون و دیگران پایداری و تمایل گسترش ترک‌های پاشنه سد در طرف بالا دست سدهای قوسی را به کمک فرایند المان شکست سه بعدی و تئوری فاکتور تراکم انرژی کرنش حداقل مورد مطالعه قرار داده و متوجه شده‌اند که شکافتن بر اثر آب، فاکتور اصلی در جهت انتشار ترک‌های ابتدایی است. پژوهشگران دیگر به سد قوسی به عنوان یک سیستم دینامیکی توجه کرده و خرابی را از نقطه نظر تغییر شکل غیر خطی مورد بررسی قرار داده‌اند. زمانی که تخریب تجمعی و تغییر شکل سیستم سد قوسی از بی‌نظمی به انتظام گسترش می‌یابد، خرابی کلی در حال صورت پذیرفتن است. طبق بررسی‌های صورت گرفته در زمینه علل خطاهای صورت گرفته در سد دو قوسی «کن» واقع در اتریش، لومبادری متخصص و مهندس سد سوئیسی، نظریه ضریب لاغری سدها را در سال ۱۹۸۶ بیان و منحنی لومبادری را ارائه کرد، این منحنی یک خط صاف است که تنها بستگی به ارتفاع سد دارد. رن کویینگ ون و دیگران شکل و علل ایجاد این منحنی آسیب را به کمک تئوری پایداری کمانشی و مقاومت بدنه سد مورد مطالعه قرار داده و پیشنهاد کردند که منحنی لومبادری به دو دسته تقسیم شود: دسته اول هذلولی‌هایی با در نظر گرفتن مقاومت بتون بدنه سد به عنوان پارامتر می‌باشند، که بستگی به ارتفاع سد و مقاومت بتون بدنه سد دارند، دسته دوم منحنی‌های توانی می‌باشند، که بستگی به کمانش بدنه سد دارند، به این معنا که بستگی به مدول الاستیسیته بتون بدنه سد، ارتفاع سد و ... دارند.

● نتیجه‌گیری و پیش‌بینی‌ها

خصوصیاتی از قبیل ذخیره سرمایه‌گذاری، ظرفیت باربری و ایمنی بالا، باعث شده است که سدهای قوسی، مخصوصا سدهای بلند قوسی مورد توجه تمام کشورهای جهان قرار گیرند. سدهای قوسی به طور فزاینده‌ای بلندتر ساخته می‌شوند و شالوده‌ها نیز به طور فزاینده‌ای پیچیده‌تر می‌شوند. شرایط ژئولوژیکی پیچیده و متغییر، به همراه تلفات سنگین در صورت تخریب سدهای قوسی، دانشمندان را بر آن داشته تا به بررسی و حل مشکلات تکنیکی ساخت سدهای قوسی بپردازند. شکافتن و تسلیم شدن به دلیل تنش موضعی بیش از حد پاسخ طبیعی هر سد قوسی است. بی‌شک قبل از تخریب سد قوسی، یک فرایند شکافت و تسلیم به وجود می‌آید و در طی این فرایند پتانسیل سد قوسی پایدار مانده و بنابراین کارکرد ایمنی ادامه می‌یابد.

بنابراین بررسی عملکرد و مکانیسم سدهای قوسی در طی فرایندی که از تسلیم موضعی مقاومت شروع و تا تخریب کامل سد به طول می‌انجامد، بسیار لازم و ضروری است. در بعضی کشورها مانند چین معتقدند که از تئوری پایداری سازه باید در طراحی سدهای قوسی استفاده شود. با این وجود، در ارزیابی حال حاضر، پایداری سدهای قوسی به کمک تئوری پایداری، توابع و عملکردهای انتخاب شده بیشتر براساس خصوصیات تخریب مقاومت سدهای قوسی بوده و آنچه در حال حاضر در حال بررسی است، همچنان پایداری موضعی است. یکی از مباحث عمده در مطالعات آینده چگونگی انتخاب متغیرهای تصادفی به گونه‌ای است که منعکس کننده‌ حالت سیستم سد قوسی به عنوان متغیرهای اصلی برای آنالیز پایداری کلی سدهای قوسی باشد. با وجود اینکه موفقیت‌های چشمگیری در زمینه بررسی پایداری لغزشی سدهای قوسی در طول سطح تماس شالوده و همچنین در زمینه ناپایداری بدنه سنگی شانه سد به کمک تئوری پایداری جنبشی صورت پذیرفته است، اما اجزای یک سد قوسی شامل بدنه و شانه سد و شالوده سنگی و تغییر شکل‌هایشان بر روی هم اثر متقابل گذاشته و جدانشدنی است. بنابراین در نظر گرفتن بدنه و شانه سد و شالوده سنگی به عنوان یک مجموعه واحد جهت بررسی مکانیسم خرابی سدهای قوسی ارزش بررسی را داشته و یک معیار ناپایداری کلی را به دست داده و ایمنی کل سد را مشخص می‌سازد. بدنه سدهای قوسی و مصالح فوندانسیون که اغلب بتونی، سنگی و خاکی است جزء مصالح با کشش پایین و یا غیرکششی است. در حال حاضر، معیارهای تسلیم مور- کولمب و دراکر- پراگر و معیار چهار پارامتری به طور معمول مورد پذیرش مصالحی مانند مصالح سنگی- خاکی و بتونی می‌باشد. تفاوت عمده‌ای بین نسبت‌های تنش- کرنش اندازه‌گیری شده سدهای قوسی و روابط مذکور وجود دارد. از لحاظ اقتصادی این موضوع عملی نیست که به طول نامحدودی نقاط اندازه‌گیری شالوده سد را برای بررسی مدل ساختمانی مصالح افزایش دهیم. در عوض، بسیار واقع‌بینانه و منطقی است که یک مدل ساختمانی از مصالح افزایش دهیم. در عوض، بسیار واقع‌بینانه و منطقی است که یک مدل ساختمانی از مصالح براساس اطلاعات اندازه‌گیری شده صریح به کمک فرایند آنالیز معکوس و یا تکنیک تطبیق شبکه عصبی به دست آوریم. به لطف خصوصیاتی مانند مخارج پایین آزمایش کردن، غیر تخریبی بودن و ... تکنولوژی اندازه‌گیری مایکروویو و تکنولوژی بررسی لیزری، در ارزیابی ایمنی سدهای قوسی کاربردهای وسیعی پیدا کرده‌اند. اطلاعات نشان دهنده آن است که کاربی بیش از ۳۰ درصد از سدهای قوسی متناقض با کاربردهای پیش‌بینی توسط الگوهای طراحی است. در حین مطالعه ایمنی طراحی سدهای قوسی، لازم است که بررسی‌ها را معطوف به ایمنی کارکرد واقعی سدهای قوسی کنیم.

برای جمع‌بندی، بررسی‌های صورت گرفته در زمینه ایمنی کلی سدهای قوسی از بلوغ تنهایی خود به دور بوده و تا زمان حاضر شاهد کمبود روش‌های عملی که براساس تئوری‌های عملی و اقبال از سوی چرخه مهندسان سد باشد هستیم. انتظار می‌رود تا همکاری‌های بیشتری در محیط‌‌های دانشگاهی و چرخه مهندسان سد برای تحقیقات و بررسی‌های بیشتر صورت پذیرد.

مهندس امیرعباسپور

کارشناس امور برنامه‌ریزی و کنترل پروژه شرکت آب منطقه‌ای زنجان

در برنامه مطالعاتی برای ایجاد یک سد در یک منطقه نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد. در ابتدای امر مکان یابی و امکان سنجی می باشد ، در این مرحله کارشناسان در منطقه ای که عکس هوایی از آن تهیه شده توسط اتومبیل به راه افتاده و از میان تنگه های گوناگون در یک رشته کوه ، بر اساس نوع خاک منطقه و میزان حوزه آبریزی بین دو یا سه منطقه را بر می گزینند. حال از میان مناطق انتخاب شده کار کارشناسی انجام می گیرد که در کدام منطقه میزان بهره وری از سد بالا تر است و در عین حال عمر مفید سد بیشتر می گردد و هزینه های احداث کاهش می یابد.

سپس سایر گروهها طرح های مطالعاتی خود را در زمینه های مختلف برای محلهای برگزیده شده ارائه می دهند و در نهایت یکی از مکان ها که از نظر تمامی کارشناسان مطلوب تر ارزیابی می شود مورد تأیید قرار می گیرد و طرح برای فاز اجرایی و تصویب بودجه به سازمان مربوطه ارائه می گردد.

سپس سازمانی که قصد ساخت سد را دارد و پروژه را در نوبن اعطای بودجه قرار می دهد ، در این فاصله سایر نهادها و سازمانهایی که در احداث این سد دارای منفعت هستند را تحت نامه هایی رسمی آگاه می سازد، بعنوان مثال وزارت نیرو برای احداث سدی که برای رفع کمبود آب کشاورزی در منطقه ای احداث می نماید وزارت جهاد کشاورزی ، محیط زیست و منابع طبیعی و میراث فرهنگی را در جریان کار قرار می دهد تا آنها نیز نظرهای کارشناسی خود را اعلام نمایند تا در احداث سد مد نظر قرار گیرد.

در انتهای این بخش نکته ای که باید به آن اشاره کنیم دریچه هایی است که بر روی سدها تعبیه می نمایند و این دریچه ها به نوع سد ، ارتفاع آن و منطقه ای که سد در آن احداث می گردد ، مربوط می شود . سدها یا دو دریچه ای هستند یا سه دریچه ای.

دریچه زبرین : که در بالاترین قسمت تاج سد ساخته می شود و در سدهایی که سرریز شدن از روی آنها مهم و خطرناک است در مواقع پر باران و پر آب باز می شوند.

دریچه میانی : که اغلب مواقع در نیروگاههایی که برای تأمین آب کشاورزی و برق احداث شده اند کار برد دارد و برای رفع کمبود آب و برق و کنترل آب سد استفاده می شود.

دریچه زیرین : این دریچه که در پایین سد تعبیه می شود و اغلب در کشور ما به دلیل آبرفتی بودن مناطق از این دریچه استفاده می گردد جهت خارج نمودن رسوب از پشت سد به کار می رود و با فشار خود آب از طریق این دریچه رسوب را به پشت سد هدایت می کنند و بدین سان به عمر مفید سد می آفزایند. شایان ذکر است که بدلیل رسوب فراوان این دریچه زودتر از همه از کارآیی می افتد.

انواع سد

سدهای خاکی:

سدهای خاکی مصالحشان را از همان منطقه احداث و یا نواحی نزدیک تأمین می کنند ، و اصولاً دارای هسته رسی می باشند . رس بر اثر تماس با آب مانع نفوذ و انتقال آب و رطوبت می گردد و مانند نوعی عایق رطوبتی عمل می کند . اگر عمده مصالح تشکیل دهنده سد خاکی یکسان باشند ، سد را همگن می گویند و در غیر اینصورت ناهمگن. اگر کل سد خاکی از رس باشد سد خاکی همگن است ، اما اگر هسته مرکزی سد رس باشد و دور هسته مرکزی را با سنگهای دانه درشت پر کرده باشند ، سد غیر همگن محسوب می شود. از نظر تحلیل و آنالیز این نوع سدها بسیار حساس می باشند و در عین حال از نظر اجرا و پیاده سازی ساده تر می باشند.اجرای این سد در رودخانه های عریض ساده تر است. مصالح این سد اعم از ریز دانه و درشت دانه بایستی در دسترس باشد. این سدها برای زمینهایی نامناسب  از نظر مقاومت مناسب ترین نوع سد می باشند.

 سدهای سنگریز:

این سدها خودبخود غیر همگن می باشند و حتماً باید یک بافت آب بند در مرکز آن قرار گرفته باشد. شکل این سدها درست مانند سد ناهمگن خاکی با هسته رسی می باشد با این تفاوت که در مرکز سد به جای رس از سنگ ریزه نفوذ ناپذیر استفاده می شود و در دور تا دور سد سنگریزه های دشت تر ریخته می شود. در برخی موارد رویه سد را به جای سنگریزه با بتن می پوشانند که در آنصورت دیگر نیازی به هسته آب بند نمی باشد. اینگونه سدها اغلب از نوع بلند می باشند. این نوع سد در برابر زلزله بسیار مقاوم هستند . سنگهای ریخته شده برای سد بایستی خاصیتهایی از قبیل جذب کم آب ، سایش کم ، مقاومت فشاری بالا و در برابر سرد و گرم شدن مقاومت خوبی داشته باشند.

سدهای بتنی وزنی:

این سدها عمدتاً کوتاه هستند و ارتفاع آنها بین 15 تا 20 متر می باشد ، این سدها به دلیل وزن زیادی که با بتن برای آن بوجود می آورند بر اثر فشار آب حرکت نمی کند و از جای خود تکان نمی خورد. در این نوع سد سرریز شدن آب مشکلی ایجاد نمی کند . این سدها در دره های عریض ساخته می شوند . این نوع سد در برابر تغییر درجه حرارت  نیز هیچگونه حساسیتی ندارد.

سدهای بتنی قوسی :

این سدها معمولاً در درهای باریک با شیب زیاد و از جنس سنگ اجرا می گردد و می تواند دو قوسی نیز باشند و در راستای عمود ی و افقی در ره دو حالت قوس داشته باشند. حسن این سدها این است که اگر به هر علتی در بدنه آنها ترک ایجاد شود خود نیروی فشار اعمالی از جانب آب پشت سد باعث هم آمدن این ترکها ( ترکهای حرارتی) می شود.

سدهای بتنی پشت بند دار:

سدهای پشت بند دار از نوع بلند هستند و با عث جلوگیری از خمشهای زیاد در بتن می شوند و برای تصور آن می توان اینگونه آنرا تشبیه کرد که دیواری بلند را که دارای پی در زمین است با تیرچه هایی در پشت آن نیز محکم نگه داشته شود تا فرو نریزد.

سدهای لاستیکی:

این سدهای اغلب بر روی رودخانه های فصلی زده می شود و این سدها از جنس لاستیک می باشند که در زمان مورد نیاز این سدها را از باد پر می کنند و این عمل باد کردن حجم سد را بالا می برد و سد مانع عبور آب می گردد. از این وع سد که کوتاه نیز می باشد در شمال کشور خودمان نیز وجود دارد.

حال با انواع سدها بطور مختصر آشنا شدیم و بایستی کاربرد این سدها را نیز بدانیم و دلایل استفاده از آنها را نیز به دقت مد نظر بگیریم.

حال پس از آشنایی کوتاه و مختصر با این نوع سدها نحوه ارزیابی برای ساختن یک سد را مورد بررسی قرار می دهیم.

از نظر فنی برای ساختن یک سد می بایست مراحلی سپری شود تا ساختن یک سد آغاز گردد ، هر کدام از این مراحل را یک فاز می نامند به شرح ذیل:

• فاز صفر: آیا ساختن این سد از نظر اقتصادی و مورد کاربری توجیه دارد یا خیر؟

•فاز یک: انواع سدهایی که با توجه به شرایط جغرافیایی و اقتصادی پیشنهاد می شود بطور ریز می بایست مورد بررسی قرار گیرد و میزان ذخیره آب و هزینه ریالی آن مورد بررسی قرار گیرد.

•فاز دو : هندسه و تحلیل سد و ریختن نقشه اجرای سد.

•فاز سه : اجرای سد.

اما در مورد گروههای فنی که برای ساختن یک سد مورد نیاز است به گروههای زیر می توان اشاره کرد:

1.                   گروه هیدرولیک.

2.                   گروه هیدرولوژی.

3.                   گروه زیست محیطی.

4.                   گروه آبهای زیر زمینی.

5.                   گروه نقشه برداری.

6.                   گروه شهر سازی.

7.                   گروه کشاورزی.

8.                   گروه زمین شناسی.

9.                   گروه مدیریت و هماهنگی.

گروههای فنی ذکر شده در کنار یکدیگر پس از تصمیم برای اجرای یک سد گرد می آیند تا یک پروژه به نتیجه برسد. پس از انجام مقدمات مطالعاتی بر روی سد، نوع سد بر اساس منطقه جغرافیایی و مصالح در دسترس سد مورد ارزیابی قرار می گیرد. یکی از نکاتی که جغرافیای منطقه برای ما در ساختن سد مشخص می کند نوع خاک و زمین منطقه و یا دره ای که در آن سد می خواهد اجرا شود ، می باشد ، زیرا نوع بدنه سد و خاک منطقه بسیار حساس است . برای مثال در منطقه ای سنگی با تنگه ای باریک و تنگ ساختن سد خاکی  اشتباه است زیرا تماس این دو ماده ( بدنه سد و سنگی بودن منطقه) مانند چسباندن دوماده که یکی صلب و دیگری غیر صلب است می باشد و بر اثر تکان ( زلزله) این دو در نقطه اتصال جدا می شوند که این خطر ناک است.

منبع : http://jch.ir

باستان شناسان پيش بيني کرده اند که اين سد سنگي که متعلق به دوره هخامنشي است 30 متر پهنا دارد.

مطالعات باستان شناسان نشان مي دهد که هخامنشيان از نظام معماري آبي بسيار پيشرفته اي برخوردار بوده اند. بطوري‌که آنها موفق به تاسيس دو سد بر روي رودخانه «کر» شده بودند.

با اين همه در محدوده پاسارگاد تاکنون سدي شناسايي نشده  و اين سد اولين سد دوره هخامنشي محسوب مي شود.

کشف اين سد مي تواند دستاوردهاي زيادي براي باستان شناسان به منظور بدست آوردن اطلاعات فراگير و کامل از تمدن و فرهنگ هخامنشي ها فراهم آورد و اطلاعات زيادي در مورد محدوده پاسارگاد و نظام و سيستم آب رساني در اختيار کارشناسان قرار دهد.

قرار است پس از پايان فصل کاوش در منطقه موضوع حفاظت و مرمت از اين اثر در دستور کار مرمتگران و باستان شناسان قرار گيرد.

در گفتگو با وبلاگ در گفتگو با وبلاگ در گفتگو با وبلاگ در گفتگو با وبلاگ در گفتگو با وبلاگ در گفتگو با وبلاگ

مهندس ایمان موافق دهدشتی:

( معاون امور اداری و مالی اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان بوشهر )

آغاز به کار اتوماسیون اداری در اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان بوشهر

مهندس امیر حسین محتشم

از الکترونیکی شدن کلیه مکاتبات اداری (داخلی - و برخی مکاتبات خارجی) خبر داد

مهندس ایمان موافق دهدشتی: ( معاون امور اداری و مالی اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان بوشهر )

در گفتگو با وبلاگ

با توجه به دستورالعمل دولت مبنی بر الکترونیکی شدن گردش مکاتبات اداری و حذف فیزیکی کاغذ در مکاتبات و در پی تاکید مقام معظم رهبری بر اصلاح الگوی مصرف، اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان بوشهر نیز به جمع استفاده کنندگان اتوماسیون اداری (گردش الکترونیکی مکاتبات اداری) پیوست تا گامی در جهت الکترونیکی شدن در دولت الکترونیک برداشته و از قافله پیشرفت عقب نماند.

لذا از هم اکنون کلیه مکاتبات اداری در اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان بوشهر به صورت الکترونیکی خواهد بود.

مهندس امیر حسین محتشم

مدیر کل اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان بوشهر

در گفتگو با وبلاگ افزودند:

در راستای الکترونیکی شدن دولت، در آینده نزدیک کلیه مکاتبات با آزمایشگاه ها، شرکتهای بازرسی، و تولید کنندگان به صورت الکترونیک و آنلاین انجام خواهد شد. در همین راستا پیش از این کلیه امور مالی بخش صادرات و واردات امکان استفاده از سیستم الکترونیک  بانکی جهت ارباب رجوع ها مهیا گردیده و در حال انجام می باشد.

براساس ماده 3 قانون اصلاح قوانین و مقررات سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در مورد تعیین ، تدوین و نشر استانداردهای ملی به عنوان تنها مرجع رسمی در کشور،دفتر امور تدوین استاندارد با توجه به فراخوان و شناخت نیازهای استاندارد ، سعی دارد در کوتاه ترین زمان ممکن نسبت به تدوین استانداردها اقدام و استانداردهای موجود را هم بازنگری و تجدیدنظر نماید.

مجموعه حاضر ، فهرست استانداردهای تدوین  شده از ابتدای تاسیس سازمان استاندارد تا پایان سال 86 و نیز قسمتی از استانداردهای تدوین شده در سال 87 می باشد . که در سه بخش تهیه شده است .

بخش اول : فهرست استاندارد به ترتیب حروف الفبا .

بخش دوم : فهرست استاندارد به ترتیب شماره استاندارد .

بخش سوم : فهرست استاندارد بر اساس طبقه بندی بین المللی استاندارد (ICS) .

در این جا ، از همکاران سابق که در تهیه مجموعه های قبلی همکاری نموده و از کلیه همکاران دفتر امور تدوین استاندارد که در تهیه این مجموعه مجدانه تلاش کرده اند ، صمیمانه تشکر و قدردانی     می شود .

دفتر امور تدوین استاندارد

                                                                                                     اسفند ماه 87

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (به اختصار ماتصا به انگلیسی Institute of Standards and Industrial Research of Iran به اختصار ISIRI) تنها مرجع تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی (رسمی) در ایران است.

مقدمه

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تنها سازمانی است در ایران که بر طبق قانون می‏تواند استاندارد رسمی فرآورده‏ها را تعیین و تدوین و اجرای آنها را با کسب موافقت شورایعالی استاندارد اجباری اعلام نماید. وظایف و هدفهای مؤسسه عبارتست از:

(تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی – انجام تحقیقات به منظور تدوین استاندارد، بالا بردن کیفیت کالاهای داخلی، کمک به بهبود روشهای تولید و افزایش کارآئی صنایع در جهت خودکفائی کشور، ترویج استانداردهای ملی – نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری – کنترل کیفی کالاهای صادراتی مشمول استانداردهای اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به منظور فراهم نمودن امکانات رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بین‏المللی، کنترل کیفی کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری به منظور حمایت ازمصرف کنندگان و تولیدکنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب خارجی راهنمائی علمی و فنی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان – مطالعه و تحقیق درباره روشهای تولید، نگهداری، بسته‏بندی و ترابری کالاهای مختلف – ترویج سیستم متریک و کالیبراسیون وسایل سنجش – آزمایش و تطبیق نمونه کالاها با استانداردهای مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقایسه‏ای و صدور گواهینامه‏های لازم).

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بین المللی استاندارد می‌‌باشد و بنابراين در اجرای وظایف خود هم از آخرین پیشرفتهای علمی و فنی و صنعتی جهان استفاده می‌‌نماید و هم شرایط کلی و نیازمندیهای خاص کشور را مورد توجه قرار می‌‌دهد.

مرجعیت قانونی

فرصت دریافت پروانه کاربرد علامت استاندارد  
 

مشاور رییس سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران گفت: واحدهای تولید مصالح ساختمانی در سراسر کشور فرصت دارند که تا پایان خرداد امسال پروانه کاربرد علامت استاندارد دریافت کنند. .

به گزارش پایگاه اطلاعاتی سرامیران به نقل از ایسنا ،فریدون بلغاری، با بیان این مطلب گفت: متاسفانه در حال حاضر در برخی حوزه‌های تولید مصالح ساختمانی در کشور مانند تیرچه، بلوک و شن وماسه وضعیت مناسبی از نظر رعایت استانداردها نداریم و برآورد می‌شود که فقط در این سه حوزه بیش از هزار کارگاه تولید مصالح غیراستاندارد در کشور وجود داشته باشند.
وی افزود: در حال حاضر فقط 20 درصد از واحدهای تولید بلوک‌های ساختمانی در کشور دارای نشان استاندارد هستند.
او با اشاره به این‌که سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در حال فراهم کردن مقدمات انجام اقدامات حقوقی علیه تولید‌کنندگان مصالح غیراستاندارد است، عنوان کرد: البته با توجه به مهلت تعیین شده و زمان باقی‌مانده تا پایان خرداد، امید چندانی هم به بهبود وضعیت استاندارد در تولید مصالحی مانند تیرچه، بلوک و شن و ماسه در کشور نداریم و به این ترتیب چاره‌ای جز برخورد قانونی با واحدهای متخلف باقی نمی‌ماند.
* * واردات فولاد غیراستاندارد نداریم
بلغاری همچنین در مورد اظهارات انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران مبنی بر واردات هزاران تن فولاد و میلگرد غیراستاندارد به کشور توضیح داد: فولاد و محصولات فولادی وارداتی به کشور استاندارد بوده و مورد تایید سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران هستند و اظهارات بیان شده در زمینه واردات محصولات فولادی غیراستاندارد به کشور فقط بر مبنای حدس و گمان بوده و تاکنون مدرکی در این زمینه ارایه نشده است.
مشاور رییس سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در مورد فولاد و میلگردهای وارداتی از چین نیز توضیح داد: فولاد و میلگردهای وارداتی از چین اگر یکی از استانداردهای مورد تایید ایران مانند ایزو، دین آلمان، BS انگلیس، JIS ژاپن و یا گوست روسیه را پاس ‌کنند، مورد تایید سازمان استاندارد ایران هستند؛ در غیر این صورت اجازه ورود این محصولات به ایران داده نمی‌شود.
وی افزود: در حال حاضر حتی استانداردهای کشور چین نیز مورد تایید سازمان استاندارد ایران نیستند
ایسنا 

 تاريخچه واليبال درجهان

 ________________________________________

واليبال در سال 1895 ميلادي مطابق با سال 1274 شمسي يعني 105 سال قبل توسط ويليام ج مورگان مدير Y. M.c.a در هوليوک ايالت ماساچوست امريکا ابداع شد در ابتدا اين ورزش منيتونت نامگذاري شده بود و دليل انتخاب اين نام براي همگان ، نامعلوم بود تحت تاثير محبوبيت فراوان بسکتبال در بين عامه ، مورگان تصميم گرفت براي دانشجويان خود ، ورزشي را به وجود آورد که بازي از روي تور انجامگيرد و از لذتبخش باشد مورگان با استفاده از توئي توپ بسکتبال که بدليل سبکي وزن به دستها آسيب نمي رساند ، بازي را شروع کرد با توجه به اينکه بطور آهسته و کندy. M.c.a آغاز شد ولي طولي نکشيد که در کليه شهر هاي ماسا چوست و نيو انگلاند عموميت يافت . 

 در اسپرينگ فيلد ، دکتر ت – آ هالاستيد با مشاهده بازي ، ميني تونت را به واليبال تغيير نام داد : زيرا قصد اساسي او از بازي کردن فرستادن و برگشت دادن ( رد و بدل کردن ) توپ از روي توراست که کلمه واليبال در معنا اين نيت را مشخص مي سازد با اينکه در آغاز ورزش سالني بود و در محلهاي سر پوشيده بازي آن انجام مي شد و اساسا براي فعاليتهاي سر گرم کننده پيشه ورا ن و تجار اختصاص يافته بود ولي کم کم به زمين هاي رو باز کشيده شد و به عنوان يک ي از فعاليت هاي جالب توجه تابستاني در آمد و بشدت تعقيب مي شد در آغا براي بازي واليبال قوانين خاصي تدوين نشده بود هر فرد و در هر کشوري بر ميل خود و به طريق مختلف با توپ بازي مي کردند رفته رفته واليبال د رمناطق و نواخي مختلف جهان گسترش مي يافت .

 همچنان که هرابداع و اختراعي د رآغاز با نواقص همراه بود به مرور زمان تکميل و رفع نواقص مي شد . ، واليبال نيز از اين قاعده مستثني نبود وکم کم قوانين براي اين بازي وضع شد وروشها و حرکات تکنيکي جايگزين حرکات قبلي گرديد .

 درسال 1900 پذيرفته شد که امتيازات هر ست بازي 21 پوان باشد

 در سال 1912 سيستم چرخش به تصويب رسيد .

 درسال 1917 پذيرفته شد که ست بازي 15 پوان (امتياز) باشد.

درسال 1981 تعداد بازيکنان هر طرف زمين 6 نفر پيشنهاد شد که مورد قبول عامه قرار گرفت .

 در سال 1921 موافقت شد که هرتيم با سه ضربه توپ را به طرف ديگر بفرستد .

 درسال 1923 اندازه زمين بازي 9*18متر تعيين شد .

 به مرور در سالهاي بعد، قوانين فراواني براي اين بازي وضع شدوبسياري از قوانين قبلي نيز تغييراتي حاصل شد که هنوز هم اين تغييرات (سال0 200) ادامه دارد و هر چهر سال يکبار در کنگره بين المللي واليبال تغييراتي در قوانين بازي به تصويب مي رسد ودر آخرين کنگره جهاني که در سال 1998 ميلادي (سال 1377شمسي ) همزمان با برگزاري چهاردهمين دوره مسابقات واليبال جهاني مردان وسيزدهمين دوره زنان در ژاپن برگزار شد با تصويب وتغيير قوانين مانند روش امتياز گيري با بردرالي ، امتيازات 25 براي ست هاي اول ، دوم ، سوم و چهارم و امتيازات 15 براي تست پنجم و همچنين تصويب بازيکن دفاعي ليبرو ، به کاربردن روش جديد مجازات ها وتصويب با پازدن توپ در کنگره قبلي که همه اين قوانين جديد دگرگوني و هيجان فراواني دربازي واليبال بوجود آورده است.

 اولين کشور خارجي که واليبال را پذيرفت کشور کاناد ابه سال 1905 کوبا ، 1909 به پورتريکو ، 1910 به فيليپين ، 1912 به اوروگوئيه ، 1913به چلين و 1917 به ژاپن وبه تدريج از سال 1914 به بعد توسط سربازان قواي آمريکاو مستشاران و اشخاص ديگر ، به کشورهاي اروپايي از قبيل فرانسه ، چکسلواکي ، لهستان ، شوروي وبلغارستان وساير کشورهاي معرفي شد و تعميم يافت ولي به سبب بيگانه بودن اين ورزش براي اروپائيان ، درابتدا امر قبول آن به کندي صورت مي پذيرفت

 فرانسه ، چکسلواکي و لهستان سه کشوري بودند که قبل از ديگران اقدام به تشکيل فدراسيون ملي واليبال در کشور خود نمودند .

تاريخچه واليبال ايران

 ورزش واليبال حدود 1299 شمسي يعني 80 سال قبل ، (درسال 1379 توسط آقاي مير مهدي ورزنده استاد بزرگ ورزش ، به ايران آورده شد واز دارالمعلمين ورزش آغاز به تعليم گرديد بازي واليبال درايران ابتداي امر داراي قواعد خاصي نبود وبه اشکال مختلف آن را بازي مي کردند . فنون وتاکتيک هاي واليبال نيز مانند قوانين آن پايه واساس اصولي نداشت وهر بازيکن به ابتکار شخصي و اختصاصي خود که حداکثر با مشت يا سمبه زدن همراه بود با توپ باز يمي کرد ليکن در سال 1302 شمسي با استفاده از ترجمه مجلات خارجي قوانيني که درآن زمان در کشورهاي ديگر اجرا م يشود درايران نيز تا حدودي از آن پيروي مي گرديد طول و عرض زمين در آن موقع 10*20 متر بود ودر هر طرف زمين 9تا 11 نفر با استفاده از سر ودست با توپ بازي مي کردند گردش يا چرخش بازيکنان به صورت جدي وجود نداشت و هر کس در هر محلي که بيشتر تخصص داشت به طور ثابت درآن محل بازي مي کرد از سال 1304 توجه بيشتري ازجانب علاقمندان به اين ورز ش معطوف گرديد و ظرف مدت کمي عده زيادي جذب اين ورزش شدند به طوريکه تمرينات واليبال در سه محل به شکل جدي و مستمر دنبال شد اين سه محل عبارتند از :

 د1- دارالمعلمين ورزش 2- کلوپ شايسته يا اجتماعيون 3- کلوپ ورزش کالج البرز محل سوم داراي امکانات و زمين هيا زيادتري بود ودر نتيجه جوانان بيشتري به تمرينات اشتغال داشتند پس از چند مان تمرين اولين مسابقه واليبال در سال 1304 بين دو تيم دارلمعلمين ورز ش و کلوپ شايسته انجام گرفت که با هيجان فراوان توام بود . چون مسابقه برا ي مردم تازگي داشت لذا حضور آنان باعث شد که رقابت بيشتري بين دو تيم مسابقه دهنده بوجود آمده وبر هيجانش افزوده شود اين مسابقه مقدمه اي براي توسعه روز افزون اين ورزش گرديد

 براي تمرينات و آماده نمودن افراد کلوپ شايسته اجتماعيون ، مرحوم شمس الدين شايسته که ساليان دراز خدمات ارزنده اي در ورز ش کشور انجام داده اند ، تلاش بسياري مي نمود و خود نيز يکي از بازيکنان ورزيده آن دوره محسوب مي شد .

 ازبازيکنان خوب دوران قديم مي توان آقايان : حسن گوشه – بديع الله محزوب –ناصر خان رفيعان – دکتر علي کني – دکتر علي يوسفي – علي اکبر همايوني – حاجي مقدم – نصراله مقدم – صادق رياحي و چارلي اسماعيل زاده – اوشار نقابت و پاليزي را نام برد .

    تاريخچه واليبال نشسته

          ۲۴ مرداد ۱۳۸۴

          ورزش واليبال نشسته در چهار گوشه جهان در حال فعاليت است و ورزشكاران و تماشاگران علاقه‌مندي را به خود جذب كرده است. رقابت زنان اخيراً به برنامه ورزشي پارالمپيك اضاف شد كه مجموعاً 157 ورزشكار را به بازي‌هاي پارالمپيك 2004 آتن روانه كرد؛ خبرنگار پارالمپيك با جرارد براورز، نماينده واليبال در شوراي ورزشي IPC، راجع به تاريخچه اين ورزش، توسعه آن واينكه چه چيزي در آينده براي گفتن دارد، گفتگو كرد.

خبرنگار پارالمپيك:تاريخچه اين ورزش چيست؟

جرارد براورز: واليبال از سال 1895، كه ابتدا در آمريكا شروع شده و توسط (در ميان سايرين) ارتش آمريكا و YMCA در سرتاسر جهان گسترش يافت. در سال 1956، كميته ورزش هلند،‌ فرمت جديد مسابقه‌اي به نام واليبال نشسته،‌كه تركيبي از Sitzball- يعني ورزش داراي ريشه آلماني- و نيز واليبال را معرفي كرد. از آن زمان تا كنون واليبال نشسته به يكي از بزرگ‌ترين ورزش در مسابقات معلولين جهان و نيز واليباليست‌هاي غير معلول داراي آسيب ديدگي مچ يا زانو، تبديل شده است. واليبال نشسته يكي از ورزش‌هاي مهم در برنامه ورزش پارالمپيك به حساب آمده است.

خبرنگار پارالمپيك:اين ورزش چگونه اداره مي‌شود؟

جرارد براورز:‌ رقابت‌هاي بين‌المللي واليبال نشسته از سال 1967 برگزار شده‌اند و وارد برنامه سازمان ورزش‌هاي بين‌المللي معلولين در سال 1978 گرديد.

واليبال نشسته در سال 1980 در برنامه پارالمپيك گنجانده شد و رقابت‌هاي قهرماني جهان از سال 1993 برگزار شده اند، امروزه، ورزش توسط سازمان جهاني واليبال معلولين، كه يك فدراسيون بين‌المللي است و با IPC همكاري نزديك دارد، هدايت مي‌شود.

خبرنگار پارالمپيك:جذابيت واليبال نشسته چيست؟

جرارد براورز: واليبال نشسته، يك ورزش بسيار رقابتي است و درك آن آسان است. قوانين اين ورزش، اساساً همان است كه در رقابت غير معلولين مورد تأييد فدراسيون بين‌المللي واليبال اجرا مي‌شوند، اما با توجه به نيازهاي خاص معلولين تغيير پيدا كرد. اين ورزش، توسط جوانان و نيز ورزشكاران زن و مرد داراي سن و سال بيشتر انجام مي‌شود،‌حتي در تيم‌هاي مختلط نيز اين ورزش انجام مي‌پذيرد. اين يك ورزش سريع، هيجان انگيز و لذت بخش است، كه به روشني ورزشكار بودن ورزشكاران را نشان مي‌دهد حتي وقتي كه روزي زمين به صورت نشسته انجام شود.

خبرنگار پارالمپيك:كدام گروه از معلولين مي‌توانند شركت كنند؟

جرارد براورز:‌ واليبال نشسته براي همه نوع معلوليت‌ها آزاد است. اخيراً به افراد معلول قطع عضو هم توجه دارد، گرچه نزد ورزشكاران آسيب ديده از ناحيه مچ و/يا زانو از محبوبيت برخوردار است. براي توسعه اين ورزش براي افراد معلول داراي فلج مغزي تلاش‌هايي در حال صورت گرفتن است.

خبرنگار پارالمپيك:چه نوع تجهيزات و كمك‌هايي مورد نياز است؟

جرارد براورز:‌ تنها تغيير، در خصوص اندازه زمين بازي است كه كمي كوچكتر از زمين واليبال معمول (با اندازه متر) و ارتفاع تور پايين تر ( با اندازه 15/1 متر ارتفاع براي مردان و 05/1 متر براي زنان ) است.

خبرنگار پارالمپيك:از چه نوع سيستم طبقه‌بندي استفاده مي‌شود؟

جرارد براورز: WOVD، سيستم رده بندي كاربردي خود را در همكاري نزديك با IPC ابداع كرده است. دو رده وجود دارد: معلولان قطع عضو،‌ كه بر اساس ميزان و مكان قطع و Les Austres (ديگر معلوليت‌هاي حركتي) 9 رده را در اختيار دارند، با استفاده از حداقل سيستم معلوليت‌ها، طبقه‌بندي مي‌شوند.

خبرنگار پارالمپيك:چه پيشرفت‌هايي اخيراً‌ در اين ورزش برتر هستند؟

در بخش ورزش واليبال زنان: چين، هلند، آمريكا و اسلواكي و در بخش مردان: ايران، بوسني هرزگوين، مصر و آلمان تيم‌هاي رده بالا و رقيب هستند.

خبرنگار پارالمپيك:چه پيشرفت‌هايي اخيراً در ورزش حاصل شده است؟

جرارد براورز:‌ به لحاظ فني، واليبال نشسته، توسعه ورزش غير معلولين را دنبال كرده است. يك تغيير كه اخيراً ايجاد شد، ليبرو (متخصص دفاعي) است كه مي تواند با تمام قسمت‌هاي بدن توپ را تماس داشته باشد. همچنين پيشرفت‌هايي از قبيل كاهش خطاهاي تور، اجازه سرويس زدن و احتمال باز پس‌گيري توپ به خاطر عبور از سطح عمودي تور از خارج زمين، صورت گرفته است. ما بر حسب حضور، پذيراي تيم‌هاي بسيار بيشتر آفريقايي - عربي، آمريكاي لاتين و آسيايي هستيم كه در رقابت‌ها شركت مي‌كنند. امروز، واليبال نشسته تقريباً در 35 كشور جهان انجام مي‌گيرد.

خبرنگار پارالمپيك:لطفا در مورد رقابت طي بازي‌هاي پارالمپيك 2004 آتن توضيح دهيد.

 جرارد براورز:‌ در آتن ما رقابت شگفت انگيزي را ديديم، از سطح بازي بسيار بالايي برخوردار بود كه هزاران نفر آنرا تماشا كردند. در بازي‌هاي داراي مدال طلا در هر دو رقابت زنان و مردان، تيم‌هايي از تمامي نقاط جهان شركت داشته و باعث خشنودي تمامي افراد حاضر شدند.

خبرنگار پارالمپيك: آيا هيچ رقابت عمده‌اي برگزار مي‌شود كه منتظر آن باشيم؟

جرارد براورز:‌ ما رقابت‌هاي قهرماني اروپا را در شهر لوركوزن آلمان از 20 الي 26 ژوئن داريم. بعد از آن جام جهاني براي تيم‌هاي باشگاهي در سارايوو، بوسني هرزگوين، از 6 الي 11 سپتامبر برگزار خواهد شد. همچينين در سال 2005، اولين رقابت‌هاي قهرماني جونير (Junior) كه در شهر كامينك اسلواني از 28 اكتبر تا اول نوامبر و رقابت‌هاي قهرماني آفريقاي-عربي در قاهره مصر، از دوم الي 12 دسامبر برگزار خواهند گرديد. آنگاه، در ژوئن 2006، رويداد بزرگي را در پيش داريم كه آن هم رقابت‌هاي قهرماني جهان 2006 در واليبال نشسته و ايستاده است، كه در شهر روئرموند كشور هلند برگزار خواهد شد.

 تاريخچه واليبال ساحلي

تاريخچه واليبال ساحلي به بيش از نيم قرن مي رسد. ورزشي كه فلسفه راه اندازي آن بيشتر جنبه تفريح و سرگرمي داشت تا كسب مدال و رقابت با ورزش هاي مطرح امروز جهان. آنچه كه باعث شد تا واليبال گوي سبقت را از ساير ورزش هاي ساحلي چون فوتبال، هندبال بربايد، به سابقه و استقبال تماشاگران از اين ورزش برمي گردد . گفته مي شود نخستين خاستگاه واليبال ساحلي در سواحل آمريكاي جنوبي بود كه به تدريج با پيوستن قاره اروپا و اقيانوسيه نامش بر سر زبان ها افتاد. نخستين بار قبل از بازي هاي المپيك بارسلون بود كه بحث ورود رسمي اين ورزش به المپيك مطرح شد كه در بازي هاي المپيك آتلانتا باتوجه به اين كه ميزبان آمريكا از قهرمانان صاحب نامي در اين رشته برخوردار بود اين رؤيا به واقعيت پيوست .در المپيك آتن واليبال ساحلي سومين حضور خود را با استقبالي گسترده از سوي تماشاگران جشن گرفت تا جايي كه «ژاك روك» رئيس كميته بين المللي المپيك ضمن تبريك به «آكوستا» از اين بازي ها به عنوان يكي از چند رويداد مهم المپيك ياد كرد . آسيايي ها پس از رسمي شدن واليبال ساحلي نخستين گام ها را در بازي هاي آسيايي هيروشيما برداشتند كه در آن سال كشورهاي آسيايي ازجمله ايران در آن حضور پيدا كردند ، هرچند كه مدال هاي به دست آمده در اين رشته در جدول مدال ها به حساب نيامد. ژاپن، چين، تايلند ، اندونزي از آن سال فعاليت چشمگيري در اين رشته آغاز كرده اند كه هم اكنون بدل به مهم ترين قطب هاي اين ورزش شده اند. ايران هم با وجود قدمت طولاني در اين رشته هنوز نتوانسته است همپا با ساير كشورهاي قاره حركت كند . يكي از اين دلايل عدم پرورش بازيكنان خاص اين رشته و عدم سرمايه گذاري مناسب در آن است. در صورت ورود باشگاه ها با امكانات و علاقمندي اسپانسرها و سياست گذاري صحيح مي توان به آينده واليبال ساحلي ايران خوشبين بود. تيم نوجوانان واليبال ايران روي سكوي دوم ايستاد. نكته جالب توجه همين جا بود. براي كساني كه اين مسابقات را از نزديك پيگيري مي كردند كمي باورنكردني است كه تيمي كه تمامي تيم ها را با اقتدار برده چطور مي تواند در مقابل هند كه فاصله تيمي اش كاملاً محسوس است شكست خورده و به سكوي دوم قناعت كند؟

بازيكنان تيم ايران معتقدند نحوه برگزاري مسابقات به گونه اي بوده كه براي آنان مسلم است پيش از آغاز رقابت ها قهرماني هند برنامه ريزي شده بود. سليماني كاپيتان اين تيم مي گويد: «نحوه قرعه كشي و گروه بندي مسابقات نشانگر اين بود كه تيم هند تنها با شرط كسب قهرماني اين دوره، ميزباني را پذيرفته است. » اين جملات را بگذاريد كنار حرف هاي بهزاد به نژاد پاسور تيم؛ «عادلانه هم به نظر نمي رسيد كه در حضور بيش از هزار تماشاگر مشتاق هندي و هزينه اي كه هنديان براي برگزاري اين دوره انجام داده اند، تيم ديگري بر سكوي نخست بايستد.» با وجود قهرمان نشدن تيم نوجوانان ايران در آسيا، كادر فني به صورت گذشته به فعاليت خود ادامه مي دهد. اما براي تيم جوانان و يا بزرگسالان قرار است يك مربي روس بياورند. مذاكرات مقامات فدراسيون واليبال و يوري لاكتف مربي بين المللي اهل روسيه از روز جمعه كه او به تهران بيايد آغاز مي شود. البته فدراسيون واليبال پيشنهاد خود را به پارك كي وون سرمربي سابق تيم ملي بــزرگسالان ارائه كرده كه اين مـربي كـره اي به زودي جواب خود را خــواهد داد.

والیبال ورزش مورد علاقه سربازها در جنگ جهانی دوم



تولد والیبال

والیبال ورزش مورد علاقه سربازها در جنگ جهانی دوم ورزش والیبال (Volleyball) که در ابتدا مینتونت (Mintonette) نامیده می شد در سال 1895 - یعنی چهار سال پس از تولد بسکتبال - توسط فردی بنام ویلیام جی مرگان (William G. Morgan) ابداع شد. مرگان متولد سال 1870 در شهر نیویورک بود که پس از تحصیل در کالج جوانان مسیحی مسئولیت تهیه برنامه های ورزشی برای سلامت و تندرستی مردان به او واگذار شد.

این بازی از ترکیب بازی های بسکتبال، تنیس و هندبال بدست آمد و هدف اولیه آن بود که برای افرادی که تمایل به تحرک کمتری دارند ابداع شود. قوانین ابتدایی بسیار ساده بود چرا که بیشر از آنکه شبیه ورزش باشد یک تفریح محسوب می شد اما بتدریج پس از آنکه این ورزش در کشورهای دیگر - بخصصو فیلیپین - نیز بصورت جدی مورد استفاده قرار گرفت لزوم تدوین قوانین رسمی برای آن احساس شد.

تور اولیه ای که برای این بازی در نظر گرفته شده بود با ایده از تنیس دو متر انتخاب شد و با توپ بسکتبال شبیه به بازی هند بال انجام می شد. این ورزش تا سال 1900 توپ مخصوصی برای خود نداشت و با هر توپی - از جمله توپ بسکتبال - آنرا بازی می کردند. هدف هر تیم آن بود که توپ را در زمین حریف به زمین بیندازند و در این راه ممکن بود هر چند بار توپ را در دست یاران خودی بچرخانند. در سال 1912 امتیازهای هر گیم به 21 ثابت شد و رتفاع تور بالاتر رفت.

شاید تعجب کنید اما فیلیپینی ها اولین قوانین مدون برای این بازی را در سال 1916 تهیه کرند و به دنبال آن در سال 1928 اتحادیه والیبال ایالات متحده تشکیل شد و به وضع قوانین این ورزش اقدام کرد. از جمله وقایع مهمی که در ارتباط با این ورزش به مرور زمان رخ داد می توان به این موارد اشاره کرد :

1917 : امتیازهای هر گیم از 21 به 15 تغییر کرد.

1920 : تعداد ضربات برای هر طرف به 3 محدود شد.

1922 : اولین دوره رسمی مسابقات در بروکلین با حضور 27 تیم از 11 ایالت آمریکا برگزار شد.

1930 : اولین بازی والیبال ساحلی دو نفره انجام شد.

1947 : فدراسیون بین المللی والیبال بنام Federation Internationale De Volley-Ball با اختصار FIVB تشکیل شد.

1948 : اولین دوره مسابقات رسمی والیبال ساحلی انجام شد.

1949 : اولین دوره مسابقات جهانی والیبال در شهر پراگ چک اسلواکی برگزار شد.

1964 : والیبال برای اولین بار به جمع بازی های المپیک در ژاپن پیوست.

1987 : FIVB والیبال ساحلی را نیز به مجموعه مسابقات جهانی ورزشهای مختلف اضافه کرد.

1996 : والیبال ساحلی دو نفره نیز بعنوان ورزش رسمی المپیک شناخته شد

مشخصات زمين بازي

زمین والیبال که دریک سالن سرپوشیده انجام میشود بایستی کاملا صاف وعاری از هرگونه مانع یا پستی و بلندی باشد در زیر اندازه و اجزای زمین توضیح داده شده است :

1) منطقه آزاد، مستطیلی است به عرض 15 تا 19 مترو طول 24 تا 34متر.

2) زمین بازی، مستطیلی به عرض 9 و طول 18مترکه توسط خطی (موازی خط عرضی ) به دو مربع 9متردر9متر تقسیم میشود.

3) منطقه حمله (منطقه جلو یا یک سوم ) با خطی موازی خط مرکزی و درفاصله 3 متر ازخط مرکزی مشخص میشود. (مستطیلی به ابعاد 9 در 3 متر).

4) منطقه عقب  ازخط یک سوم تا خط عرضی انتهای زمین است (مستطیلی به ابعاد 6 در9 متر).

5) منطقه سرویس با دو خط 15 سانتیمتری که با خط انتهایی زمین بازی 20سانتیمتر فاصله دارند و درامتداد خط طولی رسم میشوند مشخص میگردد. (بازیکن سرویس زننده میتواند در این منطقه تا جای که منطقه آزاد وجود دارد برای اجرای سرویس به عقب برود).

6) خط چین هایی که درامتداد خط یک سوم رسم میشوند از5 خط کوتاه که هرکدام 15سانتیمتر طول دارند و با هم 20 سانتیمتر فاصله دارند رسم می شوند تا محدوده خط حمله را درخارج از زمین مشخص نمایند (طول مجموع این خط چینها 175 سانتیمتر میشود).

7) منطقه تعویض بازیکنان، که حد فاصل خط مرکزی زمین تا خط چین های امتداد یافته یک سوم می باشد (درسمت داور پایین ونیمکت تیم)

8) منطقه گرم کردن-  دومربع به ابعاد 3 در3متر است که خارج ازمنطقه آزاد مشخص میشود تا بازیکنی که قصد تعویض دارد قبل ازورود به زمین دراین منطقه خود را آماده نماید.

9) پهنای تمام خطوط زمین بازی والیبال 5 سانتیمتر است . (به غیر ازخط چین ها و خطوط مشخص کننده منطقه سرویس بقیه خطوط جزو زمین بازی محسوب شده و برخورد توپ باآنها به منزله برخورد توپ باداخل زمین می باشد).

10) محل نیمکت بازیکنان تیم .

11) محل میز منشی مسابقه که دقیقا روبروی سرداور وپشت داور پایین خارج ازمنطقه آزاد قرار دارد.

12) ارتفاع سقف سالن ازسطح زمین بایستی حداقل 7متر باشد (بازیهای جهانی 5/12 متر).

13) سطح زمین اصلی بازی معمولا ازجنس مصنوعات پلاستیکی بارنگ روشن (سبز- آبی روشن) می باشد که ازمحدوده فضای آزاد جدامیشود (البته زمین های پارکتی ازجنس چوب با روکش رنگ پلی استرازکیفیت بالایی برخوردار است).

وسايل و تجهيزات

تور و ارتفاع تور

در بالاي خط مركزي يك تور عمودي قرار داده شده كه ارتفاع لبه بالاي آن تا سطح زمين 43/2 متر براي مردان و 24/2 متر براي زنان است .

ساختار تور

تور به پهناي يك متر و به طول حداكثر 10 متر مجاز است و به صورت مربع هاي 10 سانتيمتري و به رنگ مشكي ساخته شده است .

ميله ها

ميله ها كه نگهدارنده تور مي باشند ، در فاصله 50 تا 100 سانتيمتري خطوط كناري قرار داده مي شوند . بلندي ميله ها 55/2 متر است و بهتر است قابل تنظيم باشند .

توپ

توپ بايد كروي بوده و از يك رويه چرمي نرم و قابل انعطاف يا چرم مصنوعي و يك توئي لاستيكي يا مشابه آن كه در داخل رويه قرار داده مي شود ساخته شده باشد . رنگ توپ مي تواند به رنگ روشن و يكسان و يا تركيبي از رنگها باشد . محيطش 65 تا 67 سانتيمتر و وزنش 260 تا 280 گرم است . فشار باد داخل آن بايد CM2 / Kg 325/0 -30/0 باشد .

شركت كنندگان

تركيب تيم ها

هر تيم مي توانى شامل حداكثر 12 بازيكن ، يك مربي ، يك كمك مربي ، يك فيزيو تراپ و يك پزشك باشد.

يكي از بازيكنان به غير از ليبرو ، كاپيتان تيم است كه بايد در برگ امتيازات مسابقه مشخص شده باشد و قتي بازيكناني كه نامشان در برگ امتيازات مسابقه ثبت شده باشد حق دارند وارد زمين شده و در مسابقه بازي كنند . وقتي كه مربي و كاپيتان تيم برگ امتيازات مسابقه را امضاء كردند ، اسامي ثبت شده بازيكنان را نمي توان تغيير داد .

تجهيزات

تجهيزات يك بازيكن ، شامل پيراهن ها ، شورت ها ، جورابها ( متحد الشكل ) و كفش ورزشي است . رنگ و طرح پيراهن ، شورت و جوراب بازيكنان يك تيم بايد يكسان ( استثناء براي ليبرو ) و تميز براي تمامي تيم باشد .

پيراهن هاي بازيكنان هر تيم باسد از 1 تا 18 شماره گذاري شده باشد . شماره بايد در وسط جلو و وسط پشت پيراهن جا داده شده باشد . رنگ و شفافيت شماره ها بايد مغاير با رنگ و شفافيت پيراهن ها باشد . شماره روي سينه بايد حداقل به بلندي 15 سانتيمتر و در پشت حداقل به بلندي 20 سانتيمتر باشد .

كاپيتان تيم بايد روي پيراهن خود و در زير شماره سينه اش يك نوار 2*8 سانتيمتري داشته باشد .

رهبران تيم

كاپيتان تيم و مربي ، هر دو نفر مسئول رفتار و انضباط اعضاي تيمشان هستند . قبل از شروع مسابقه ، كاپيتان تيم برگ امتيازات مسابقه را امضاء مي كند و به عنوان نماينده تيمش در تعيين قرعه شركت مي نمايد .

كسب يك امتياز ، برنده ست و برنده مسابقه( To Score a point To Win a Set and the Match )

كسب يك امتياز

تيم يك امتياز كسب مي كند :

1- هنگامي كه موفق شود توپ را در زمين بازي حريف خود فرود آورد .

2- وقتي كه تيم حريف مرتكب خطا شود .

3- زمانيكه تيم حريف جريمه اي دريافت نمايد .

برنده يك ست

برنده ست تيمي است ( به استثناء ست نتيجه يا پنجم ) كه قبل از حريفش 25 امتياز كسب نمايد و حداقل 2 امتياز از تيم حريف بيشتر باشد . در حالت تساوي امتيازات 24-24 بازي ادامه مي يابد تا يكي از تيم ها به برتري 2 امتياز بيشتر برسد ( براي مثال 24-26 يا 25-27 و به بالا ..... ).

برنده مسابقه

پيروزي در مسابقه با تيمي است كه در 3 ست برنده شود . در حالت تساوي ست ها 2-2 براي رفع تساوي ، ست نتيجه ( پنجم ) با 15 امتياز انجام مي شود ، به ترتيبي كه برنده ست حداقل 2 امتياز از حريفش بيشتر باشد .

ساختار بازي

قرعه با سكه

قبل از مسابقه ، داور اول قرعه با سكه ( قرعه كشي ) را براي انتخاب و تعيين زدن اولين سرويس و انتخاب يك سمت زمين در ست اول انجام مي دهد . چنانچه ست پنجم بايد انجام شود ، قرعه جديد انجام خواهد شد .

تعويض بازيكنان

تعويض عملي است كه يك بازيكن پس از كنترل و ثبت شماره اش در برگ امتيازات مسابقه ، وارد زمين بازي شده و جاي بازيكني كه زمين را ترك نموده است اشغال مي نمايد . براي تعويض دريافت اجازه از داور ضروري است .

محدوديت هاي تعويض

در هر ست حداكثر شش تعويض براي هر تيم مجاز است . در يك نوبت در خواست تعويض ، مي توان يك يا چند بازيكن را تعويض نمود .

مشخصات زدن توپ

توپ مي تواند با هر قسمتي از بدن لمس شود .

توپ بايد زده شود ، نه اينكه گرفته يا پرتاب شود . ريباند يا برگشت توپ به هر سمتي مجاز است . برخورد توپ به قسمتهاي مختلف بدن مجاز است ، مشروط بر اينكه اين تماس ها همزمان صورت پذيرد .

خطاها در بازي با توپ

1- چهار ضربه : يك تيم توپ را چهار مرتبه پياپي لمس كند ، قبل از آنكه توپ را به زمين مقابل بازگشت دهد .

2- كمك گرفتن در زدن توپ : در داخل منطقه بازي ، بازيكن براي رسيدن به توپ از بازيكن هم تيم خود با هر نوع شي ء استفاده كند .

3- گرفتن : يك بازيكن بجاي زدن توپ آنرا بگيرد و يا پرتاب كند .

4- دو ضربه زدن : يك بازيكن توپ را دو مرتبه پياپي لمس كند ، يا توپ بطور متوالي به نقاط مختلف بدنش برخورد نمايد .

سرويس

سرويس عملي براي به جريان انداختن توپ در بازي است كه به توسط بازيكن سمت راست رديف عقب كه در منطقه سرويس قرار مي گيرد صورت مي پذيرد .

توجه مهم ، برخورد توپ سرويس به تور و عبور از آن بلامانع است .

اجازه زدن سرويس

داور اول بعد از كنترل اينكه هر دو تيم آماده بازي بوده و سرويس زننده توپ را در اختيار گرفته است ، با زدن سوت اجازه مي دهد سرويس زده شود .

اجراي سرويس

سرويس بايد با يك دست يا هر قسمتي از بازو و ساعد و پس از پرتاب شدن يا رها شدن توپ از دست زده شود . براي زدن سرويس ، فقط يكبار پرتاب يا رها كردن توپ كه به عنوان قسمتي از زدن سرويس را شامل مي شود مجاز است . زدن توپ به زمين به حالت دريبل كردن و يا حركت توپ از يك دست به دست ديگر به عنوان اجراي سرويس محسوب نمي شود و مجاز است .

سرويس زننده بايد بعد از سوت داور اول در مدت زمان 8 ثانيه سرويس بزند ، هر سرويس كه قبل از سوت داور اول زده شود ، باطل اعلام شده و بايد مجدداً تكرار شود .

تعويض زمين ها

بعد از هر ست تيم ها بايد زمين ها را تعويض كنند ، به استثناء ست نتيجه . در ست نتيجه ، وقتي كه يك تيم به امتياز 8 برسد ، تيم ها بايد بدون تأخير زمين ها را عوض كنند ، با همان وضعيت ارنج و جاگيري .

بازيكن ليبرو

هر تيم اختيار دارد از ميان فهرست اسامي 12 نفر بازيكنان ، يك بازيكن متخصص دفاعي به عنوان ليبرو مشخص نمايد .

ليبرو نمي تواند به عنوان كاپيتان تيم يا كاپيتان بازي معرفي شود . بازيكن ليبرو بايد لباس يا حداقل پيراهن به رنگ متفاوت از رنگ پيراهن ديگر بازيكنان تيم بپوشد و بايد مانند ديگر اعضاي تيم ، شماره گذاري شده باشد .

عمليات مجاز و تدارك شده براي ليبرو

ليبرو مي تواند با هر بازيكن رديف عقب جايگزين گردد . او محدوديت دارد كه مانند بازيكن رديف عقب عمل كند و مجاز نيست ضربه حمله را در هر نقطه اي از منطقه بازي به انجام رسانده و كامل كند و اين در صورتي است كه در لحظه لمس توپ ، ارتفاع آن از ارتفاع لبه بالاي تور بيشتر باشد .

ليبرو حق زدن سرويس ، دفاع كامل روي تور يا قصد به دفاع را ندارد .

*************************

همه چيز در مورد ايروبيک ( Aerobic )
تمرين ايروبيک aerobic چيست؟
    ايروبيک يا حرکات موزون هوازي يکي از روش هاي تمريني براي کسب آمادگي جسماني (هوازي) است و توانايي قلب و عروق و سيستم تنفسي را افزايش مي دهد.
    به طور کلي هر فعاليتي که نياز بدن به استفاده از اکسيژن را براي مدت قابل توجهي افزايش دهد »ايروبيک« نام دارد.
    اين شيوه ورزشي از دهه1960 متداول شد و در سال1980 در زمره پرطرفدارترين ورزش دنيا قرار گرفت و امروزه از جمله ورزش هاي پرطرفدار و مورد توجه است.
    شيوه تمريني ايروبيک موجب توسعه و افزايش آمادگي جسماني (هوازي) مي شود و اين مسئله موجب افزايش قدرت، سرعت و هماهنگي بين اعصاب و عضلات، انعطاف پذيري و چابکي مي شود. در اجراي حرکات ايروبيک، تمرکز ذهني از اهميت بسزايي برخوردار است. اين مسئله موجب رشد ذهني و توسعه خلاقيت مي شود. امروزه در بسياري از نقاط جهان، اين ورزش پر تحرک و پرجاذبه، به عنوان يک ابزار با ارزش براي حفظ سلامتي و تندرستي انسان ها محسوب مي شود.
   
   
    از آن جايي که اين حرکات ورزشي از سوخت چربي بهره مي گيرند، با انجام آن چربي هاي اضافي بدن به عنوان سوخت يا انرژي مصرف شده و وزن اضافي بدن کاهش مي يابد و با ادامه چنين حرکاتي به تدريج قلب و سيستم عروقي و تنفسي در مقابل فعاليت هاي حرکتي از کارايي بالاتري برخوردار مي شوند. شيوه تمرين ايروبيک، به سبب اجراهاي هوازي موزون و هماهنگ كه با موزيک همراه است، وسيله اي بسيار موثر براي جلوگيري از افسردگي، رفع بي حوصلگي و بي تابي است و به دليل آن که فرد تمرين کننده اين ورزش را به شکل گروهي و در قالب حرکاتي موزون و از قبل تعيين شده دنبال مي کند، تاثير بسزايي در تقويت رفتارهاي گروهي دارد. در تمرين هاي ايروبيک برخلاف تمرين هاي آمادگي جسماني (که بين تمرين ها استراحت هاي کوتاه در نظر گرفته مي شود)، اجراي حرکات بدني به شکل ترکيبي (commbination ) صورت مي گيرد و زماني در حدود45 الي60 دقيقه را به خود اختصاص مي دهد.
   
   
    اين نوع روش تمرين به تمرين کننده فرصت مي دهد که ناخودآگاه از خلاقيت هاي ذهني و هنري در وجودش بيشتر استفاده کند و استعدادهاي نهفته خود را آشکار سازد.
    ايروبيک شيوه تمريني جديدي نيست، بلکه سابقه اين ورزش در امريکا و ساير کشورهاي اروپا و آسيا به بيش از40 سال مي رسد. در ايران نيز سال ها اين روش رايج بوده است. پژوهشگران و متخصصان تربيت بدني، هر نوع فعاليت طولاني مدت و با شدت کم، مانند دويدن، کوهنوردي، دوچرخه سواري، شنا، پياده روي، طناب زدن و... را جزو فعاليت و تمرين هاي ايروبيکي و هوازي مي دانند و فعاليت هاي شديد و کوتاه مدت (زير3 دقيقه) و پرکار را جزو فعاليت هاي غير هوازي به حساب مي آورند.
    توصيه مي شود بدون آمادگي جسماني مطلوب، اقدام به انجام تمرين هاي ايروبيک نکنيد زيرا ممکن است بدون آمادگي جسماني با انجام چنين تمرين هايي به قلب و عروق،دستگاه تنفسي و عضلات آسيب برسد و اين مسئله مي تواند شما را از ادامه تمرين و فعاليت باز دارد.
   
  
قدرت بدني در تمرين هاي ايروبيکي
    پژوهشگران بر اين باورند که انجام فعاليت هاي قدرتي، بهترين راه براي جلوگيري از پوکي استخوان است. هنگامي که فعاليت قدرتي انجام مي دهيد، فشار نسبتاً زيادي بر روي استخوان هاي بدنتان وارد مي شود که اين امر موجب بهبود عمل کلسيم سازي در استخوان ها مي شود. به اين ترتيب از پوکي استخوان جلوگيري به عمل مي آيد. به همين دليل است که همواره به منظور حفظ سلامتي و تندرستي ورزشکار، فعاليت هاي قدرتي يعني استفاده از دمبل و وزنه هاي سبک، چوب، کش و استفاده از وزن بدن، جزو لاينفک تمرين هاي روزمره ايروبيک است.
    باتوجه به نکات ياد شده پيشنهاد مي شود تمرين هاي ايروبيک را آرام شروع کنيد و به تدريج شدت تمرين را بيشتر کرده و دوباره آن را کاهش دهيد.
    اجازه دهيد که پاها و مچ ها به اندازه کافي گرم شوند و در سه دقيقه اول شروع تمرين از انجام حرکات پرشي مانند حرکات پروانه ـ که مستلزم بلند شدن هر دو پا از زمين است ـ خودداري کنيد.
    حرکات شديد و پرشي محدوده حرکتي بزرگتري دارند و در انجام آنها از هر دو دست و پاها استفاده مي شود. در چنين حرکت هايي عضلات نياز به اکسيژن بيشتري دارند و براي اينکه ضربان قلب، حالت نسبتا يکنواختي داشته باشد بهتر است اين حرکات شديد را همراه با حرکات آرامتري انجام داده و در سه دقيقه اول ايروبيک از انجام آنها خوداري کنيد.

 ايروبيك چه اثرات مثبتي بر روحيه و بدن انسان دارد؟
    ايروبيك به معني هوازي است يعني ورزشي كه در آن دچار كمبود اكسيژن نمي شويم. اين ورزش باعث بالارفتن استقامت قلبي و عروقي مي شود و استقامت عمومي بدن را توسعه مي دهد.به طور كل ايروبيك از دسته ورزش هاي طولاني است كه شدت آن كم است مانند راه رفتن، دوچرخه سواري، شنا كردن و كوهنوردي.در اين ورزش هوازي كه مدت آن طولاني و شدت آن كم است هيچ گاه دچار كمبود اكسيژن نمي شويم.در حالي كه ورزش هاي غير هوازي مدت شان كوتاهتر ولي داراي شدت زيادي هستند و معمولاً زمان آن زير يك دقيقه است مثل وزنه برداري، دو سرعتي و يا شناي سرعتي.در اين ورزش ها كه شدت آنان بالا است تقريباً ?? درصد يا ?? درصد انرژي مصرف مي شود و بايد مابين آن استراحت كرد.

    ايروبيك چه ويژگي هاي مثبتي نسبت به ورزش هاي ديگر دارد؟
    در كشورمان وقتي درباره ايروبيك صحبت مي كنيم اكثراً تصور مي كنند كه ايروبيك يك ورزش انفرادي مثل دويدن و شنا كردن است ولي ايروبيك يك ورزش گروهي است كه در سالني كار هوازي انجام مي دهند به طوري كه باعث توسعه بيشترين فاكتورهاي آمادگي جسماني در انسان مي شود مثل قدرت، استقامت، انعطاف پذيري، هماهنگي، چابكي، تعادل، توازن، عكس العمل و غيره.ايروبيك باعث مي شود كه اين فاكتورها دربدن انسان زياد شود و شخصي كه درصد بالايي از اين فاكتورها را برخوردار باشد مي توانيم بگوييم از آمادگي جسماني مطلوبي برخوردار است.وقتي اين ورزش را به صورت گروهي انجام مي دهيم به غير از افزايش اين فاكتورها از افسردگي نيز جلوگيري مي شود و باعث ترشح هورمون آندرو فين كه هورموني نشات آور در مغز است مي شود. در اين ورزش حضور ذهن تقويت مي شود يعني در اصل، حافظه را ورزش مي دهيم و از افسردگي جلوگيري مي كند و باعث مي شود تا روحيه خيلي خوبي بعد از انجام اين ورزش پيدا كنيم.معمولاً اين ورزش نيم ساعت تا ?? دقيقه طول مي كشد.ورزش ايروبيك براي همه گروه هاي سني از جمله سالمندان، كودكان و حتي زنان باردار مناسب است.علت اين كه مي گويند اين ورزش حافظه را تقويت مي كند به خاطر اين است كه ايروبيك از يك سري حركات تركيبي تشكيل شده كه با موزيك همراه است و كساني كه در اين كلاس ها شركت مي كنند به خاطر اين كه اين حركات را مي بايست در ذهن خود بسپارند ناخود آگاه فكرشان مشغول حفظ اين حركات مي شود و از آن حالت افسردگي و ناراحتي هاي روحي به اجبار هم كه شده حداقل براي ?? دقيقه تا يك ساعت خارج مي شويد.
     چه نوع تغذيه اي و يا چه ميزان كالري در زمان انجام اين ورزش و يا پس از آن مناسب است؟
    همان شعار كم بخور هميشه بخور در روز هايي كه به اين ورزش مي پردازيم بسيار مناسب است.اگر هر كس بداند كه هر نوع غذا و يا ميوه چه ميزان كالري دارد و با ورزش چندكالري از دست مي دهد برقراري تناسب بين اين دو مقوله باعث مي شود وزن در حد متعادل باقي بماند و سوخت و ساز بدن با ميزان كالري هماهنگ باشد.
    اين ورزش در چه سالي و توسط چه كسي ابداع و از چه سالي مردم در ايران با اين ورزش آشنا شدند؟
    در سال ???? ميلادي شخصي به نام Jacki sorehsoh در آمريكا اين ورزش را ابداع كرد.او عقيده داشت اين ورزش هوازي بهترين روش براي دستيابي به آمادگي جسماني مطلوب است.
    ايروبيك به سه گروه تقسيم مي شود ايروبيك باشدت بالا High impact، ايروبيك با شدت پايين Low impact، ايروبيك باشدت متوسط plyametrics. كلمه impact يعني تماس پا بازمين. در اينجا لازم است عنوان كنم كه ايروبيك باشدت بالا رد شده و معمولاً در جايي اين روش كار نمي شود و چون كلاس ها به صورت عمومي است بهتر است از اين روش استفاده نشود.روشهاي دوم و سوم هميشه مورد پسند بوده است.كلمه Low يعني اينكه يك پا روي زمين تماس دارد و پرش ندارد و حركات پايه است.در روش سوم همين حركات باقدرت بيشتر انجام مي شود.در زمينه قدرت يادآوري اين نكته ضروري است كه امروزه در همه دنيا قدرت را در ورزش در درجه اول مي دانند چرا كه ثابت شده ورزش هاي قدرتي در سن هاي بالا از پوكي استخوان بخصوص در سالمندان جلوگيري مي كند.در كشور ايران از ساليان قديم مردم ورزش ايروبيك را انجام مي دادند ولي به صورت تركيبي و همراه با موزيك نبود بلكه به صورت انفرادي مانند پياده روي و ورزش هاي سبك ديگر بود.من به مدت ?? سال ايروبيك را به صورت علمي و همراه با موزيك و حركات تركيبي به مربيان زيادي آموزش داده ام و در همه استانها مربيان خوبي در اين زمينه تربيت كرده ام به طوري كه امروزه ايروبيك ما از كشورهاي ديگر هيچ چيز كم ندارد و ما با آنها در اين زمينه برابري مي كنيم.

     براي موفقيت در اين ورزش چند روز و چند ساعت بايد تمرين كرد؟
    اگر كسي بخواهد در اين ورزش نتيجه بگيرد بايد به مدت ? هفته و در هر هفته ? الي ? جلسه به مدت يك ساعت ايرو بيك كار كند تا اثرات جسماني و رواني مطلوب آن را مشاهده كند. يكي از اين اثرات مطلوب افزايش تحمل انسان است به طوري كه ديگر در كارهاي روزانه خسته نمي شود و نفس كم نمي آورد.سايز اندامش تغيير مي كند و با كاهش وزن مطلوب احساس شادابي و قدرت بدني زيادي مي كند.
    مشكلي كه بسياري از جمله زنان ما با آن روبرو هستند نبودن يك روش مناسب براي كاهش وزن است.
 به نظر شما كه يك مربي ورزش ايروبيك هستيد اين ورزش چه تأثيري مي تواند در كاهش وزن مطلوب داشته باشد؟
    ورزش ايروبيك بهترين روش براي كاهش وزن و تناسب سايز است زيرا در اين ورزش تمام عضلات به كار گرفته مي شود و بسيار مطمئن تر و بهتر از رژيم غذايي است.ثابت شده است كه با رژيم غذايي به مدت طولاني چربيها كوچك تر مي شوند و پس از رهايي رژيم، دوباره چربيها بزرگ مي شوند ولي با ورزش ايروبيك چربيها كم كم از بين مي رود و بدن روي فرم قرار مي گيرد و به هيچ گونه عوارضي دچار نمي شود.

     چه گروه هاي سني مي توانند ورزش ايروبيك را انجام دهند و آيا در اين ورزش محدوديت سني نيز وجود دارد؟
    در ورزش ايروبيك هيچ محدوديت سني وجود ندارد و از كودكان گرفته تا سالمندان و حتي زنان باردار با مشورت و اجازه پزشك مي توانند اين ورزش را انجام دهند.زنان باردار بايد با شرايط خاص مثل مكان مناسبي كه هواي مناسبي داشته باشد با حركات سبك و كششي و قدرتي اين ورزش را تازمان وضع حمل نيز انجام دهند.
     به نظر شما كه مربي ورزش هستيد چرا زنان ما براي كم كردن وزن به جاي ورزش از رژيم هاي غذايي نادرست استفاده مي كنند؟
    متأسفانه امروزه لاغر شدن به صورت چشم و هم چشمي بين زنان و دختران ما در آمده و آنها دوست دارند سريع لاغر شوند و به اين خاطر از رژيم هاي غلط استفاده مي كنند.من در سر كلاس هاي ورزشي افرادي را ديده ام كه حتي صبحانه نمي خورند و زمان ورزش به خاطر فعاليت زياد دچار افت فشار مي شوند.به نظر من اگر تغذيه درست و مناسب نداشته باشيم نمي توانيم به خوبي ورزش كنيم.بايد هميشه مراقب تغذيه مان باشيم و از غذاهاي حاضري كه مطمئن و سالم نيستند استفاده نكنيم زيرا وقتي پا به سن بگذاريم عدم تغذيه مناسب و متعاقب آن عدم ورزش صحيح باعث ضعف عضلاني خواهد شد.
     زنان باردار چگونه مي توانند ورزش ايروبيك را انجام دهند؟
    زنان باردار با مشورت پزشك مي توانند اين ورزش را انجام دهند بخصوص كساني كه قبل از دوران بارداري ورزش ايروبيك انجام داده اند. در اين دوران نيز به راحتي مي توانند آن را انجام دهند به شرطي كه نكات ايمني مربوط به دوران بارداري را رعايت كنند مثل عدم جهش و پرش، عدم چرخشي كه شدت آن بالاست.بلكه مي توانند حركات پايه اي ايروبيك مثل راه رفتن، در جا زدن و حركات كششي و حركاتي كه در كلاس هاي آموزشي ارائه مي شود انجام دهند.سالني كه در آن اين ورزش انجام مي شود بايد از هواي مناسبي برخوردار باشد.زنان باردار مي توانند زير نظر مربي مخصوص از دستگاه هاي بدنسازي استفاده كرده و كارهاي قدرتي انجام بدهند.اگر اين اصول را رعايت كنند اين ورزش باعث خواهد شد افسردگي كه بسياري از زنان پس از بارداري به آن مبتلا مي شوند از بين رفته و وضع حمل راحتي داشته باشند.
    به نظر شما براي توسعه و فراگير شدن ورزش ايروبيك چه اقداماتي بايد صورت گيرد؟
    به نظر من بايد كلاس هاي آموزشي و بازآموزي را افزايش داد تا با علم ورزش در اين زمينه آشنا شوند. كلاس هاي آموزش ايروبيك بايد در سال چند بار بازرسي شود.متأسفانه اخيراً در بعضي از اين كلاس ها به جاي ايروبيك اقدام به حركات موزون و كارهاي ريتميك مي كنند و به جاي ورزش يك موزيك عربي مي گذارند و هم وقت كلاس را بيهوده تلف مي كنند و هم وجه خوب اين ورزش را خراب مي كنند.من فكر مي كنم علت آن هم به پايين بودن فرهنگ ورزش ما باز مي گردد.اگر ما اين ورزش را به صورت علمي در كلاس ها جابيندازيم و كلاس هاي آموزشي متعدد بر پا كنيم مطمئناً در توسعه اين ورزش موفق خواهيم بود.بايد فرهنگ سازي كنيم تا وقتي كه زن سالخورده اي وارد اين كلاس ها مي شود و يا قصد انجام حركات ايروبيك را در پارك دارد بتواند قبل از آن نرمش هاي مخصوص به اين ورزش را انجام بدهد. مربيان ما بايد آموزشهاي لازم و تخصصي را فرابگيرند و دقت كافي را در گرم كردن بدن ورزشكاران و يا سرد كردن علمي بدن آنها داشته باشند زيرا وقتي اين كارها علمي صورت نگيرد بدن بلافاصله آسيب مي بيند.مربيان ما با اخلاق خوب در جذب مردم به ورزش و سلامت جامعه نقش مهمي را دارند.

اهداف ورزش ايروبيك
1 - افزايش سطح هوازي بدن.
2 - افزايش و پيشرفت استقامت بدن.
3 - افزايش كارايي دستگاه گردش خون.
4 - كاهش ضربان قلب.
5 -كاهش درصد چربي.
6 -پيشگيري از امراض قلبي- عروقي.
7 -پيشگيري از افسردگي و بي خوابي.
8 -افزايش تمركز و هماهنگي عصبي عضلاني.
9 -ايجاد تناسب اندام.
10 - افزايش سلامت فكر ، روح ، جسم ، نشاط و شادابي .
 
8 اشتباه در مورد كاهش وزن
كسرخواب باعث افزايش هورمون كورتيزول مي‌شود.كورتيزول هورموني است كه باعث ذخيره چربي و سوزاندن بافت عضله مي‌گردد.پنج روزدرهفته كمترازميزان كالري كه بدن به‌صورت روزانه به آن نيازدارد كالري مصرف كنيد.به‌طور تقريبي روزانه نيازاست تا???كالري كمترازميزان كالري كه بدن مي‌سوزاند كالري مصرف شود به‌دليل اينكه اگر توازن منفي‌كاري وجود نداشته باشد. ميزان تلاشتان در كاهش وزن اهميتي پيدا نمي‌كند. چون در نهايت وزني از شما كم نمي‌شود.با اين تفاسير اين بسيار مهم است كه دو رو آخر هفته ميزان كالري دريافتي‌تان را به بيش از ??? كالري از ميزان كالري مصرفي ثابت نگهدارنده وزنتان (معمولي‌تان) برسانيد.اين‌كار از اين جهت اهميت بسيار زيادي دارد كه بدين‌ترتيب از كاهش سرعت متابوليسم (سوخت و ساز) بدن جلوگيري مي‌نمايد. كاهش سرعت سوخت وسازبدن درحالت استراحت ودرطول روزيكي ازمعضلات اصلي اكثررژيم‌هاي غذائي كاهش وزن مي‌باشد.

بيشتراز همه چيز به وضعيت ظاهري خود در آئينه، عكس و سايز دور كمرتان توجه كنيد و نه مقدار كاهش وزن حاصله كه از طريق ترازو آن را مشاهده مي‌كنيد. كاهش وزن اين‌چنيني مقياس درستي نيست چون تفاوت بسيار زيادي بين كاهش وزن از طريق از دست دادن بافت با ارزش عضله و بافت چربي وجود دارد. يكي ازدلايل اصلي افزودن تمرينات با وزنه به رژيم غذائي و تمرينات هوازي اين است كه با افزودن تمرينات با وزنه عضلات فرد بلافاصله افزايش حجم مي‌دهند و بدين‌ترتيب بر حجم كلي عضلات بدن افزوده مي‌گردد و همين باعث مي‌شود كه تركيب كلي بدن بهتر و لاغرتر از قبل جلوه كند و پيش خود فكر كنيد كه هنوز اضافه وزن داريد و وزنتان با قبل هيچ قرفي نكرده است در صورتي‌‌كه اين تفكر كاملاً اشتباه است چون شما در اين مدت همين‌طور كه بر حجم عضلاتتان افزوده‌ايد توأماً از درصد چربي اضافه بدنتان نيز كاسته‌ايد. اهميت اصلي را بر روي فرم و ظاهر بدنتان متمركز سازيد و عكس گرفتن و يا آئينه را ملاك خود قرار دهيدو نه صرفاً ترازو را.
برروي تمرينات با وزنه جهت كاهش وزن تمركز كنيد.اجراء تمرينات هوازي مازاد،بهترين راه براي كاهش چربي اضافه محسوب نمي‌شود. هنگامي‌‌كه صرفاً تمريناتتان در تميرنات هوازي خلاصه شده باشد وزن كاهش يافته‌تان به ميزان مساوي از طريق بافت عضله و بافت چربي خواهد بود و نتيجه حاصله جثه كوچكتري خواهد بود كه هم از آن چربي كاسته شده و هم سرعت متابوليسم آن پائين آمده است (به‌دليل كاهش بافت چربي). افزايش حجم عضلاني سر واقعي كاهش چربي به‌صورت مداوم مي‌باشد. چون هر چه قدر حجم عضلات بيشتر باشند به همان نسبت كالري‌سوزي در زمان استراحت نيز بيشتر خواهد بود.علاوه بر اين افزودن بر حجم عضلاني كليد دستيابي به يك بدن سفت و خوش‌تركيب است كه هر كسي خواستار آن مي‌باشد. رژيم غذائي و تمرينات هوازي به تنهائي نتيجه فوق را ميسر نمي‌سازد.
 
درصورت امكان تمرينات را در ابتداي صبح و زماني‌كه شكم خالي است اجراء كنيد. علت اين‌كار اين است كه در ابتداي صبح ذخاير گلكوژن بدن به‌دليل مصرف آن در طول خواب شبانه در پائين‌ترين سطح مي‌باشد. بدين‌ترتيب بدن مجبور است سراغ ذخاير چربي‌ بدن براي تهيه انرژي موردنياز جهت اجراء فعاليت ورزشي برود و جداي از اين در طول روز وقت بيشتري براي ريكاوري، رشد و تغذيه خواهد بود.به هر حال اگر به هر طريق امكان اجراء تمرين در صبح برايتان ميسر نيست حداقل سعي كنيد صبحها??دقيقه تمرين ايروبيك (هوازي) رابه‌صورت اينتروال وباهرمي اجراء كنيد. اين ?? دقيقه ايروبيك را مي‌توانيد به‌وسيله استفاده از دوچرخه ثابت، دوچرخه پياده‌روي سريع، دويدن و ... انجام دهيد. ضمناً از اختصاص ? دقيقه به حركات مربوط به شكم نيز صرف‌نظر نكنيد. با اجراء همين ?? دقيقه تمرين صبحگاهي و به‌صورت روال درآوردن آن باعث خواهيد شد كه از همان ابتداي صبح بدنتان با سرعت متابوليسم بالاتري شروع به كار كند و همين امر در طول روز روند چربي‌سوزي را برايش آسانتر خواهد كرد.
ازحجم وعده‌هاي غذائي بكاهيد و در عوض به دفعات آن بيفزائيد. اولين كاري كه اكثر افراد براي رژيم گرفتن انجام مي‌دهند پيروي از يك رژيم فوق‌العاده سنگين مي‌باشد. به‌گونه‌اي كه ر طول روز تنها يك تا حداكثر در وعده غذا مي‌خورند. اينجا است كه بايد دوباره خاطرنشان كرد كه ابتكار مطمئن‌ترين راه براي كاهش بافت عضلاني متابوليسم بدن مي‌باشد.همان‌طور كه بيشتر دانستيم بافت عضلاني كمتر و متابوليسم پائين‌تر بدن به هيچ‌وجه ما را در رسيدن به هدفمان كمك نخواهد كرد. جهت حفظ متابوليسم در بالاترين حد آن وتحت كنترل داشتن سطح قندخون وهمچنين نگه داشتن سطح انرژي بدن در بالاترين ميزان آن وتداوم آن،خوردن?تا?وعده غذائي بالانس ودرعين حال كم‌حجم يك راه‌حل اصلي تلقي مي‌شود.وعده غذائي بالانس به اين معنا است كه هر وعده مي‌بايست حاوي تماس ماكرونوترين‌ها (كربوهيدرات، پروتئين و چربي) و با نسبت‌هاي مشخص باشد. با در نظر داشتن اينكه متابوليسم افراد متفاوت است. به‌طور ميانگين مي‌بايست نسبت ?? تا ?? درصد كربوهيدرات ?? تا ?? درصد پروتئين و نسبت چربي كمتر از ?? درصد را براي وعده غذائي در نظر گرفت. اين نسبت جهت حفظ سطح انسولين واحد خون در يك سطح مشخص و قابل كنترل مناسب مي‌باشد. به‌علاوه اينكه اين نسبت باعث مي‌شود محيط مناسبي را براي عملكرد هر چه بهتر هورمون‌ها فراهم ساخته و در نتيجه شرايط براي رشد عضلات و كاهش چربي مهيا مي‌شود.
آب رابه‌عنوان نوشيدني اصلي خود درآوريد.بارهاوبارها رژيم گيرنده‌هائي را زير نظر داشته‌ام كه رژيم‌شان را به جديت كامل و در نظر گرفتن تمامي كالري دريافتيشان شروع كرده‌اند. اما اغلب موارد اين مسئله را فراموش كرده‌اند كه آب‌ميوه، سودا و نوشيدني‌هاي ديگر همچون نوشابه و ... حاوي كالري مي‌باشند. به همين دليل تا جاي ممكن از نوشيدن اين قبيل مايعات كه حاوي كالري هستند خودداري كنيد و در عوض تمام تمركز خود را بر روي نوشيدن آب زلال و سالم متمركز سازيد. اگر اينكار را انجام دهيد مزاياي ذيل عايدتان خواهد شد. اشتهايتان كور خواهد شد چون كه آب به كنترل اشتها كمك مي‌كند. بعضي اوقات كه پس ازخوردن يك وعده غذاي خوب بازاحساس گرسنگي كرديداين حس نشانگركمبودآب مي‌باشد. نوشيدن آب در اين زمان‌ها باعث محو شدن اين اشتهاب كاذب خواهد شد.افزايش متابوليك را خواهيد داشت چون كه آب خنك باعث ارتقاء متابوليسم مي‌شود. روند كاهش چربي در بالاترين حد آن حفظ خواهد شد. براي اينكه چربي‌سوزي ظهور پيدا كند نياز به آب مي‌باشد.ديگر نيازي به نوشيدن مايعات غيرضروري نمي‌باشد. چون كه آب كالري ندارد.
غذايتان را از قبل آماده‌سازي. كالري كه اكثر رژيم گيرنده‌ها را از پا درمي‌آورد رفتن به سركار است. كار به خودي خود يك مشكل به حساب نمي‌آيد بلكه مشكل ساعت ناهار مي‌باشد. اگر فرد از قبل وعده غذائي خود را آماده نكرده باشد آن موقع است كه با موج ناهارخورها همراه شده و نهايتاً هر چه كه سرميز است را مي‌خورد و يا سراغ اولين پيتزافروشي و يا رستوران براي خوردن ناهار مي‌رود. بهترين راه بري حفظ يك رژيم غذائي منظم و قابل قبول (و بدون از دست دادن وعده‌هاي غذائي) از پيش آماده ساختن وعده غذائي مي‌باشد و بدين‌ترتيب در هر وعده غذائي فرد آگاه است كه قرار است چه غذائي را بخورد.
زودتر به رختخواب برويد كسر خواب باعث افزايش هورمون كورتيزول مي‌شود. كورتيزول هورموني است كه باعث ذخيره چربي و سوزاندن بافت عضله (و در كلام ديگر دقيقاً عكس آن كاري كه قصد انجام آن را داريد) و كاهش سطح تستوسترون (كه سطح بالاي آن براي تداوم چربي‌سوزي و افزايش حجم عضلاني شديداً موردنياز است) مي‌گردد.به‌رغم اينكه نياز به خواب در افراد مثل هر چيز ديگر زندگي متفاوت مي‌باشد و از فردي تا فرد ديگر تا حدودي فرق مي‌كند ولي به‌طور كل و به‌عنوان يك قاعده كلي خواب شبانه ? تا ? ساعت براي اكثريت افراد موردنياز مي‌باشد. احتمال مقاومت نكردن در مقابل خوردن شبانگاهي به‌صورت تصاعدي با بيدار ماندن شبانه افزايش مي‌يابد