گذار نظام استاندارد ایران؛ از اتکای صرف به استانداردهای اجباری به نظام مقررات فنی

محمد صفدران
فعال حوزه استانداردسازی، بهره‌وری و توسعه پایدار
عضو هیأت اندیشه‌ورز آب، اقلیم، محیط‌زیست و کشاورزی بنیاد نخبگان استان بوشهر

تحولی در حکمرانی کیفیت؛ گامی در مسیر ارتقای بهره‌وری و رقابت‌پذیری اقتصاد ایران

سازمان ملی استاندارد ایران در چارچوب «سند جامع و نقشه راه تحول نظام استانداردسازی و مدیریت کیفیت کشور»، مسیر گذار تدریجی از نظام مبتنی بر استانداردهای اجباری به سمت نظام مقررات فنی را دنبال می‌کند. این تحول، تنها تغییر در ابزارهای نظارتی نیست؛ بلکه بازتعریف نقش استاندارد در حکمرانی کیفیت، تسهیل تجارت، ارتقای بهره‌وری و افزایش رقابت‌پذیری اقتصاد کشور است.

این گذار به معنای حذف استانداردهای اجباری یا کاهش سطح حمایت از ایمنی، سلامت و حقوق مصرف‌کننده نیست؛ بلکه به معنای تغییر در رویکرد تنظیم‌گری و بهره‌گیری هدفمندتر از استانداردها در کنار مقررات فنی است. موفقیت این تحول، علاوه بر تدوین مقررات فنی، به تقویت زیرساخت کیفیت (Quality Infrastructure)، توسعه نظام ارزیابی انطباق، تنظیم‌گری هوشمند (Smart Regulation) و مشارکت فعال صنعت و سایر ذی‌نفعان وابسته خواهد بود.

در این یادداشت می‌خوانید

- چرا نظام استاندارد ایران در آستانه یک تحول مهم قرار گرفته است؟
- تفاوت استانداردهای اجباری و مقررات فنی چیست؟
- این تغییر چه ارتباطی با بهره‌وری، نوآوری و تجارت بین‌الملل دارد؟
- چرا ارزیابی انطباق ستون اصلی نظام جدید خواهد بود؟
- مهم‌ترین فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات موفقیت این گذار چیست؟

«راویان اجرا» در تیرماه؛ کارشناسان راوی کیفیت می‌شوند

اداره‌ی نظارت بر اجرای استاندارد استان بوشهر در تیرماه میزبان نخستین رویداد «راویان اجرا» خواهد بود؛ نشستی که در آن کارشناسان و مدیران شهرستانی به روایت دستاوردها، چالش‌ها و آموخته‌های خود در سه‌ماهه‌یِ نخست سال می‌پردازند.

به گفته‌ی سرپرست اداره ی نظارت بر اجرای استاندارد استان، در این رویداد، کارشناسان حوزه نظارت و کنترل کیفیت، تجربه‌های میدانی خود را در کنار گزارش‌های مستند و داده‌های عملکردی ارائه می‌کنند. هدف، بازنمایی نقش نیروهای میدانی در ارتقای کیفیت، شناسایی چالش‌های اجرایی، و تقویت فرآیندهای بهبود مستمر است. «راویان اجرا» فرصتی است تا آن‌ها که بی‌وقفه بار نظارت را بر دوش می‌کشند، در قامت راوی دیده شوند و آموخته‌هایشان را به اشتراک بگذارند.

به گفته‌ی وی، «راویان اجرا» تنها یک جلسهٔ گزارش‌دهی نیست؛ گامی است ساده اما بلند، به سوی سازمانی که در آن، تغییرات غیرخطی و بهبود مستمر، نه در هیاهوی بخشنامه‌ها، که در سکوتِ توانمند شدنِ کارشناسان رخ می‌دهد. این، روایتِ همان مسیری است که در آن، کیفیت، از زبانِ کسانی شنیده می‌شود که خود، سازندهٔ آن بوده‌اند.

محمد صفدران بر این نکته تأکید نمود که در این رویداد، آنجا که کارشناس، راوی می‌شود، کار اداری دیگر یک دستور نیست؛ یک خاطرهٔ مشترک است.