گذار نظام استاندارد ایران؛ از اتکای صرف به استانداردهای اجباری به نظام مقررات فنی

محمد صفدران
فعال حوزه استانداردسازی، بهره‌وری و توسعه پایدار
عضو هیأت اندیشه‌ورز آب، اقلیم، محیط‌زیست و کشاورزی بنیاد نخبگان استان بوشهر

تحولی در حکمرانی کیفیت؛ گامی در مسیر ارتقای بهره‌وری و رقابت‌پذیری اقتصاد ایران

سازمان ملی استاندارد ایران در چارچوب «سند جامع و نقشه راه تحول نظام استانداردسازی و مدیریت کیفیت کشور»، مسیر گذار تدریجی از نظام مبتنی بر استانداردهای اجباری به سمت نظام مقررات فنی را دنبال می‌کند. این تحول، تنها تغییر در ابزارهای نظارتی نیست؛ بلکه بازتعریف نقش استاندارد در حکمرانی کیفیت، تسهیل تجارت، ارتقای بهره‌وری و افزایش رقابت‌پذیری اقتصاد کشور است.

این گذار به معنای حذف استانداردهای اجباری یا کاهش سطح حمایت از ایمنی، سلامت و حقوق مصرف‌کننده نیست؛ بلکه به معنای تغییر در رویکرد تنظیم‌گری و بهره‌گیری هدفمندتر از استانداردها در کنار مقررات فنی است. موفقیت این تحول، علاوه بر تدوین مقررات فنی، به تقویت زیرساخت کیفیت (Quality Infrastructure)، توسعه نظام ارزیابی انطباق، تنظیم‌گری هوشمند (Smart Regulation) و مشارکت فعال صنعت و سایر ذی‌نفعان وابسته خواهد بود.

در این یادداشت می‌خوانید

- چرا نظام استاندارد ایران در آستانه یک تحول مهم قرار گرفته است؟
- تفاوت استانداردهای اجباری و مقررات فنی چیست؟
- این تغییر چه ارتباطی با بهره‌وری، نوآوری و تجارت بین‌الملل دارد؟
- چرا ارزیابی انطباق ستون اصلی نظام جدید خواهد بود؟
- مهم‌ترین فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات موفقیت این گذار چیست؟

استانداردهای بین‌المللی؛ از کیفیت محصول تا آینده‌ای پایدارتر (تحلیلی بر نگاه ISO)

سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) در نگاه خود، استانداردها را فراتر از یک سند فنی می‌بیند. به باور این سازمان، استانداردها «معیارهایی برای تعیین کیفیت» هستند که ضمن تضمین ایمنی و قابلیت اطمینان محصولات، به کسب‌وکارها در اتخاذ شیوه‌های پایدار و اخلاقی کمک می‌کنند. در این مقاله، نگاه ISO به استانداردها را تحلیل کرده و پیامدهای آن را برای صنعت و مصرف‌کننده ایرانی بررسی می‌کنیم.

در ادامه به واکاوی این موضوع خواهیم پرداخت.

آیا شما هم معتقدید که نگاه به استانداردها در ایران باید از «الزام» به «فرصت» تغییر کند؟ نظرات خود را در بخش کامنت‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

چگونه کمیته فنی متناظر در ایران تأسیس می‌شود؟

راهنمای کامل تأسیس، ترمیم و انحلال کمیته‌های متناظر ایزو در ایران بر اساس روش اجرایی ۱۴۲/۲۴۹ سازمان ملی استاندارد ایران

فرآیند تأسیس کمیته فنی متناظر در سازمان ملی استاندارد ایران شامل هشت مرحله اصلی است:

درخواست متقاضی =» بررسی در کمیته راهبری=» تأیید ریاست سازمان =» فراخوان عمومی (در روش انتخابی) =» برگزاری نشست تأسیس =» انتخاب مسئولان =» صدور احکام =» آغاز فعالیت کمیته.

این فرآیند با هدف مشارکت مؤثر ایران در تدوین استانداردهای بین‌المللی و دفاع از منافع ملی در مجامع تخصصی جهانی طراحی شده است.

در ادامه به تشریح این چگونگی خواهیم پرداخت.

چنانچه شما یا سازمانتان تجربه‌ای در تأسیس یک کمیتهٔ متناظر داشته‌اید؟ سؤالی دربارهٔ مراحل یا مستندات دارید؟ خوشحال می‌شویم در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.

فرآیند تدوین استاندارد ملی ایران (بر اساس روش اجرایی ۲۰۱/۳۳)

راهنمای گام‌به‌گام از شناسایی نیاز تا تصویب نهایی

فرآیند تدوین استاندارد ملی ایران شامل ۶ مرحله اصلی است: نیازسنجی، انتخاب روش تدوین، تهیه پیش‌نویس، بررسی کمیسیون اولیه، بررسی کمیسیون فنی و تصویب نهایی.

این فرآیند به‌صورت چرخه‌ای عمل می‌کند و در هر مرحله امکان بازگشت و اصلاح وجود دارد. مدت زمان متوسط تدوین یک استاندارد، بسته به پیچیدگی موضوع، بین ۶ تا ۱۸ ماه متغیر است.

در ادامه مطلب به تشریح این فرآیند می‌پردازیم و از شما می‌خواهم که چنانچه تجربه‌ای در تدوین یک استاندارد صنعتی داشته‌اید؟ یا سؤالی درباره مراحل مختلف این فرآیند دارید؟ خوشحال می‌شویم تجربه و دیدگاه خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.